Соқырлар мен піл ертегісі

Ерте заманда Үндістанның бір шағын қаласында алты соқыр дос тұрыпты. Олар туғаннан көрмейтін, бірақ құлақтары өте сезімтал, ал қолдары кез келген затты сипап-ақ тани алатын. Олар күнде базардың жанындағы ағаштың көлеңкесінде отырып, саудагерлердің әңгімесін тыңдап, дүние туралы дауласатын.

Бір күні базарда әңгіме тек бір нәрсе туралы болыпты: «Патшаның пілі қалаға келіпті! Сондай үлкен, сондай күшті!» Соқырлар бір-біріне қарапты. «Піл деген не екен? — депті біреуі. — Біз оны ешқашан ұстап көрген жоқпыз». «Барайық та, өзіміз біліп келейік», — депті екіншісі.

Олар бір-бірінің иығынан ұстап, піл тұрған алаңға келіпті. Пілдің қарақшысы оларға мейіріммен: «Жақындаңыздар, қорықпаңыздар. Бұл піл өте жуас», — депті.

Бірінші соқыр алға қадам басып, қолымен пілдің кең, қатты бүйірін сипапты. «О! Піл дегеніміз — дуал екен. Үлкен, тегіс, жылы дуал», — депті ол.

Екінші соқыр пілдің азуын ұстап көріпті. Ол ұзын, тегіс әрі үшкір екен. «Жоқ, қателесесің. Піл — найза сияқты. Үшкір, тегіс, суық», — депті ол.

Үшінші соқыр пілдің тұмсығын ұстапты. Тұмсық иіліп, бұралып, оның қолына оралыпты. «Екеуің де қателесесіңдер! Піл — үлкен жылан ғой! Ол бұралады әрі қозғалады!» — деп шошып кетіпті ол.

Төртінші соқыр еңкейіп, пілдің аяғын құшақтапты. «Не айтып тұрсыңдар? Піл — ағаштың діңі сияқты. Жуан, домалақ, берік», — депті ол.

Бесінші соқыр қолын жоғары көтеріп, пілдің құлағын сипапты. Құлақ жайқалып, жел соғыпты. «Піл — үлкен желпуіш екен. Ыстықта салқындатады», — депті ол күліп.

Ал алтыншы соқыр пілдің құйрығынан ұстап алыпты. «Бәрің де адасасыңдар! Піл — арқан! Жіңішке, ұзын арқан!» — деп айқайлапты ол.

Достар таласа бастапты. «Дуал!» «Найза!» «Жылан!» «Ағаш!» «Желпуіш!» «Арқан!» Олардың дауысы күшейіп, бір-біріне ренжіп, тіпті төбелесе жаздапты. Әрқайсысы өз қолымен ұстағанын айтып, басқасын тыңдағысы келмепті.

Сол кезде алаңнан өтіп бара жатқан бір дана қария тоқтапты. Ол достарды тыңдап, күлімсіреп: «Достарым, бәрің де дұрыс айтасыңдар. Және бәрің де қателесесіңдер», — депті.

«Қалай? Екеуі бірдей бола ма?» — деп таң қалыпты соқырлар. Қария түсіндіріпті: «Әрқайсың пілдің бір ғана бөлігін ұстадыңдар. Бүйірі шынымен дуалға ұқсайды, азуы — найзаға, тұмсығы — жыланға, аяғы — ағашқа, құлағы — желпуішке, ал құйрығы — арқанға. Ал піл — осының бәрі бірге. Бір-біріңді тыңдасаңдар, бүкіл пілді білер едіңдер».

Соқырлар ұзақ үнсіз отырыпты. Сосын олар бір-бірінен кешірім сұрап, әрқайсысы өз ұстағанын егжей-тегжейлі айтып беріпті. Енді олар пілдің қандай екенін бәрі бірге түсініпті.

Содан бері Үндістанда бұл ертегіні жиі айтады. Ол бізге бір нәрсені үйретеді: әр адам әлемнің тек бір бөлігін ғана көреді. Шындықты түсіну үшін басқалардың да пікірін тыңдап, бірге ойлану керек.