Қазақ мақал-мәтелдер жинағы

Мақал-мәтелдер — қазақ халқының ғасырлар бойы жинақталған даналық сөздері. Бұл беттегі мақал-мәтелдер табиғат, еңбек, отбасы, достық, адамгершілік тақырыптарына топтастырылған. Балаларға да, ересектерге де пайдалы.

Мақал-мәтелдер санаттары бойынша

Eңбек пен кәсіп

Барлығын көру (125) →

• Аттың сүріншегі, Жігіттің еріншегі жаман
• Рахат түбі — кейіс, Бейнет түбі — кеңіс
• Көп еңбегі — көңілді

Ақылды қария — ағынды дария

Барлығын көру (40) →

• Аға – бор, Іні – тас
• Қартайдым деп, қайырма, Жас бала бар артында,
• Қатарынан қалған кәрі жетім

Аңшылық, саятшылық

Барлығын көру (24) →

• Ит иесі үшін алады. Бүркіт жемі үшін алады
• Ителгі салған ет жейді, Атының етін ит жейді
• Құсбегісі келіссе, Күйкентай құс қаз алар

Асығу, аптығу, асықпау

Барлығын көру (18) →

• Ақсақ қой түстен кейін маңырайды
• Ойшы ой ойлағанша, тентек ісін бітірер
• Таз таранғанша той тарқар

Ата-ана, ұл мен қыз

Барлығын көру (188) →

• Атадан жақсы ұл туса, елінің қамын жейді. Атадан жаман ұл туса, елінің малын жейді
• Ұлыңды алып, қыз берсе, қорлағаны құдайдың, Қызыңды алып, ұл берсе, сыйлағаны құдайдың
• Қарға баласын «аппағым» дейді, Кірпі баласын «жұмсағым» дейді

Әзіл-қалжың

Барлығын көру (10) →

• Бір теңге беріп жырлатып, Мың теңге беріп қойдыра алмай
• Тентек - жұртқа тентек, өзіңе мақұл
• Арыстанның ойынынан түлкінің мойыны үзіледі

Егіншілік

Барлығын көру (211) →

• Жаңа шыққан күнді көрген Бір ғанибет
• Бабасы еккенді, Баласы орады
• Мінсіз дос болмайды, Мүлтіксіз қос болмайды

Жақсылық пен жамандық

Барлығын көру (87) →

• Жақсы дос — Басыңа дос
• Жақсыны көрмек үшін, Сұлуды сүймек үшін
• Таудың басын көр де, Түбіне барма;

Жан-жануарлар

Барлығын көру (540) →

• Біреу малға зар, Біреу басқа зар
• Жазда жайлауды же, Қыста қойнауды же
• Сатарманның жаман малы жоқ

Қол өнері

Барлығын көру (97) →

• Өнер — мінсең ат, Ұшсаң — қанат
• Істің көзін таппағанның Күші зая,
• Шебердің инесі де, Күймесі де — алтын

Қонақ, Қонақжайлылық

Барлығын көру (58) →

• Қонақ келсе құт келер
• Құтты қонаққа — тәтті тамақ. Жақсы болса алғаның,
• Сойса қозы өледі, соймаса езі өледі

Қорқақтық, жасқаншақтық

Барлығын көру (15) →

• Ешкі қырыққан сайын бір өледі
• Өлі бураның басымен тірі атанды қорқытпа
• У ішкен бір өледі, Ант ішкен мың өледі

Сақтықта қорлық жоқ

Барлығын көру (24) →

• Үйреніскен жау атыспаққа жақсы
• Жарақтыда жау жолықпас
• Жаман көзден, Жалған сөзден сақтан

Тіл өнері

Барлығын көру (197) →

• Сөз сүйектен өтеді, Таяқ еттен өтеді
• Жалаң бұттың өлімі шөптен, Жалаң сөздің өлімі көптен
• Майда сөйлеп, ірі шық, Ақылдының бірі шық

Той-думан

Барлығын көру (12) →

• Шақырусыз тойға барғанша, Шарығыңды ки де, қойға бар
• Тойда тоныңды сұрама
• Той тамағы — тәтті

Туыс-туған, көрші-қолаң

Барлығын көру (174) →

• Ағайынның аразы болса да, Азары болмайды
• Асыл аға, алғыр іні
• Үйлері қоңыр екен деп, Көп ауылдан кетпеңіз

Уақыт, дәуір

Барлығын көру (48) →

• Әділ бидің өлгені — Сөзінің болса жалғаны,
• Көзбен көргенді Құлақпен есіткен жеңген
• Би екеу болса, Дау төртеу

Ұшқан құс, жүгірген аң

Барлығын көру (74) →

• Кәрі ит шоқиып отырмаса, үре алмайды
• Алса — құсым, Алмаса — желпуішім
• Сәуір болмай, тәуір болмас, Ит балалап сауын болмас