Қарбыз ертегісі

Ерте заманда Вьетнамда Хунг деген патша өмір сүріпті. Оның сарайында Май Ан Тиэм деген асырап алған ұлы тұрыпты. Ол жас кезінде теңізден келген саудагерлердің кемесінен табылған жетім бала екен. Патша оны өз баласындай өсіріп, кейін өзінің жақын кеңесшісі етіпті.

Май Ан Тиэм еңбекқор, ақылды әрі адал жігіт болыпты. Ол сарайда отыра бермей, егістікте жұмыс істегенді, өз қолымен бақ өсіргенді жақсы көретін. Ол үйленіп, әйелі мен екі баласымен бақытты өмір сүріпті.

Бір күні патша үлкен той жасапты. Сарай қызметшілері Май Ан Тиэмге: «Сіз қандай бақыттысыз! Патшаның арқасында сізде бәрі бар», — деп мақтапты. Май Ан Тиэм жымиып: «Иә, мен патшаға қарыздармын. Бірақ адамның шын байлығы — өз еңбегінің жемісі. Өз қолыңмен тапқан нан бәрінен тәтті», — депті.

Бұл сөзді қызғаншақ бір уәзір патшаға бұрмалап жеткізіпті: «Патшам, Май Ан Тиэм сізді құрметтемейді. Ол бар байлығын өзі тапқан деп мақтанады». Патша қатты ашуланыпты: «Ендеше, өз еңбегімен өмір сүріп көрсін!»

Патша Май Ан Тиэмді әйелі мен балаларымен бірге алыстағы шөл аралға жер аударыпты. Оларға тек бірнеше күнге жететін азық пен бір пышақ қалдырыпты. Арал құмды, тасты болып, онда ағаш та, тұщы су да аз екен.

Әйелі жылапты: «Біз мұнда қалай өмір сүреміз?» Бірақ Май Ан Тиэм оны жұбатыпты: «Қорықпа. Қолымыз, ақылымыз бар. Аспан еңбек еткенді жалғыз қалдырмайды». Ол жағадағы бұтақтардан лашық тұрғызып, жапырақтан шатыр жабыпты. Бір тасқа шұңқыр қазып, жаңбыр суын жинапты. Теңізден балық, ұлу аулап, отбасын асырапты.

Бір күні таңертең Май Ан Тиэм ақ құстардың тобы аралға келіп, құмның үстіне бірнеше қара дән тастап кеткенін көріпті. Біраз уақыттан кейін сол жерде жасыл жапырақты өсімдік өсіп, оның сабағында жолақ-жолақ үлкен жасыл жемістер пайда болыпты.

Әйелі қорқыпты: «Бұл бейтаныс жеміс, мүмкін улы шығар». Бірақ Май Ан Тиэм: «Құстар дәнін жеп жүр. Құсқа зиянсыз болса, адамға да зиян болмас. Аспан бізге сыйлық жіберген шығар», — депті. Ол бір жемісті пышақпен жарып көріпті.

Жемістің іші қып-қызыл, қара дәнді, тәтті әрі шырынды екен! Ыстық күнде ол шөлді басып, күш беріпті. Балалар қуанып, бір-бірінің бетіне шырынды жағып, күліп жүріпті. Май Ан Тиэм бұл жемістің дәндерін жинап, аралдың бүкіл құмды жерлеріне егіпті. Ол күн сайын оларды суарып, мейірімен баптапты.

Бір жылдан кейін бүкіл арал жасыл қарбыздарға толыпты. Май Ан Тиэм бір ой тауыпты: ол қарбыздардың қабығына өз атын ойып жазып, оларды теңізге жіберіпті. Толқындар қарбыздарды алыс жағаларға жеткізіпті.

Жағадағы балықшылар мен саудагерлер бұл ғажайып жемісті тауып, дәмін татып, таң қалыпты. Олар қарбыздағы жазуды оқып, аралды іздеп табыпты. Көп ұзамай саудагерлердің кемелері аралға келіп, қарбызды күрішке, матаға, құралдарға айырбастай бастапты. Шөл арал гүлденген бақшаға айналыпты.

Бұл хабар патшаға да жетіпті. Ол қарбыздың дәмін татып, Май Ан Тиэмнің айтқан сөзін еске алыпты. «Ол дұрыс айтқан екен. Еңбектің жемісі шынымен тәтті», — деп, патша өз қателігін мойындапты. Ол Май Ан Тиэмді отбасымен сарайға қайтарып, оны бұрынғыдан да жоғары құрметтепті.

Ал Май Ан Тиэм қарбыздың дәндерін бүкіл елге таратып, әр ауылға оны өсіруді үйретіпті. Содан бері Вьетнамда қарбыз Тет — жаңа жыл мерекесінің басты жемісі болып саналады. Қызыл қарбыз келер жылға бақыт пен табыс әкеледі деп сенеді.