Ағаш отырғызған қария ертегісі

Ерте заманда әділ де ақылды шах өмір сүріпті. Ол сарайда отыра бермей, жиі қарапайым киім киіп, елін аралайтын. «Халықтың тұрмысын өз көзіммен көргенім жөн», — дейтін ол.

Бір көктемде шах екі сенімді уәзірімен бірге ауылдарды аралап шығыпты. Күн ыстық, жол шаңды екен. Бір шағын ауылдың шетінде олар жерді кетпенмен қазып жатқан еңкейген қарияны көріпті. Оның сақалы аппақ, қолдары әжімге толы екен. Қарияның қасында жас жаңғақ көшеті тұрыпты.

Шах атынан түсіп, қарияға сәлем беріпті. «Ата, сізге Алла күш берсін! Не істеп жатырсыз?» «Жаңғақ ағашын отырғызып жатырмын, балам», — депті қария, шахты танымай.

Шах таң қалыпты: «Ата, жаңғақ ағашы жеміс беру үшін он, жиырма жыл керек қой. Сіздің жасыңыз тоқсаннан асқан шығар. Сіз оның жемісін көре алмауыңыз мүмкін. Неге бұлай қиналып жүрсіз?»

Қария кетпенін жерге қойып, маңдайындағы терін сүртіп, күлімсіреп жауап беріпті: «Балам, мен кішкентай кезімде атамның отырғызған жаңғағының көлеңкесінде ойнадым, оның жемісін жедім. Атам ол жемісті көре алған жоқ, бірақ ол бізді ойлады. Бізден бұрынғылар отырғызды — біз жедік. Енді біз отырғызамыз — бізден кейінгілер жейді. Өмір осылай жалғасады».

Шах бұл жауапқа қатты сүйсініпті. Ол уәзіріне белгі беріп, қарияға бір қапшық алтын сыйлапты. «Ата, сіздің ақылыңыз үшін», — депті ол.

Қария алтынды алып, күліп жіберіпті: «Міне, көрдің бе, балам? Сен менің ағашым жеміс бермейді дедің. Басқалардың ағашы жемісті он жылдан кейін береді, ал менің ағашым жерге отырғызылмай жатып-ақ, бүгін жеміс берді!»

Шах тағы да күліп, уәзіріне тағы бір белгі беріпті. Уәзір қарияға екінші қапшық алтын ұсыныпты. Қария оны да алып: «Тамаша! Басқалардың ағаштары жылына бір рет жеміс береді. Ал менің ағашым бір күннің ішінде екі рет өнім берді», — депті.

Шах қатты күліп, атына мініп: «Жүрейік, тезірек! Әйтпесе бұл дана қария бүкіл қазынамды алып қояды!» — депті. Олар жолдарын жалғастырыпты.

Жолда шах уәзірлеріне: «Бүгін біз үлкен сабақ алдық. Ел басқарған адам тек өз күнін ғана емес, келешек ұрпақты да ойлауы керек. Мен де мемлекетіме жаңғақ ағашын отырғызғандай іс қылғым келеді», — депті. Сол жылы ол елде көп мектеп пен бақ салдырыпты.

Ал қария алтынға бүкіл ауылға бақ салып, балаларға жаңғақ, алма, өрік ағаштарын отырғызып беріпті. Жылдар өте келе ол бақ үлкен болып, оның көлеңкесінде талай ұрпақ ойнап, жемісін жепті. Ол бақ әлі күнге дейін «Қарияның бағы» деп аталады дейді.