Алғыс білген тырна ертегісі

Ерте заманда Жапонияның қарлы тауларының етегіндегі шағын үйде кедей шал мен кемпір тұрыпты. Олардың балалары жоқ екен. Шал орманнан отын теріп, оны қалада сатып, күнін көретін. Кедей болса да, екеуі де мейірімді, ақкөңіл адамдар екен.

Бір қақаған қыста шал отын сатуға қалаға бара жатыпты. Қар қалың жауып, жол көрінбей тұр екен. Кенет ол бір жақтан ащы дауыс естіпті. Қараса, қардың үстінде аппақ тырна жатыр. Оның аяғы аңшының торына түсіп қалған екен. Тырна қанатын қағып, шыға алмай қиналып жатыпты.

«Байғұс құс, сен де біз сияқты қыстан қиналып жүрсің ғой», — деп, шал торды абайлап шешіп, тырнаны босатыпты. Тырна аспанға көтеріліп, шалдың үстінен үш рет айналып ұшып, алысқа кетіпті.

Сол кеште қар бұрынғыдан да қатты жауыпты. Кемпір мен шал ошақтың жанында отырғанда, біреу есікті ақырын қағыпты. Есікті ашса, қардың ішінде жас, сұлу қыз тұр екен. Оның үстінде ақ киім, ал көзі мейірімді екен.

«Кешіріңіздер, мен адасып қалдым. Боранда жол таба алмай жүрмін. Бір түнге түнеуге рұқсат етіңіздерші», — депті қыз. Қарттар оны жылы қарсы алып, ошақтың жанына отырғызып, барын беріпті.

Ертеңінде де боран басылмапты. Қыз қарттарға көмектесе бастапты: ас пісіріпті, үйді жинапты, шалдың тозған киімін жамапты. Оның қолы епті, мінезі жұмсақ екен. Бір апта өткенде, қыз: «Сіздердің балаларыңыз жоқ екен. Мені қызым деп қабылдап, осында қалдырыңыздаршы», — депті. Қарттар қуанып, оны қыз етіп алыпты.

Бір күні қыз: «Маған бөлек бөлме мен тоқу станогын беріңіздерші. Мен сіздерге мата тоқып берейін. Бірақ бір өтінішім бар: мен тоқып жатқанда, ешқашан бөлмеге қарамаңыздар», — депті. Қарттар уәде беріпті.

Қыз бөлмеге кіріп, есікті жапқан соң, ішінен тоқу станогының тықылы естіліпті. Ол үш күн бойы тамақ та ішпей тоқыпты. Үшінші күні ол бөлмеден шаршап шығып, қолында күмістей жарқыраған ғажайып мата ұстап тұрыпты. Мұндай әдемі матаны қарттар өмірінде көрмеген екен.

Шал матаны қалаға апарғанда, саудагерлер оған таласып, ақыры бір бай оны көп алтынға сатып алыпты. Қарттардың тұрмысы түзеліп, қысқа жылы киім, мол азық сатып алыпты.

Біраз уақыттан кейін саудагер тағы да сондай мата сұрапты. Шал ұялып, қызына айтыпты. Қыз үнсіз басын изеп, қайтадан бөлмеге кіріпті. Бірақ бұл жолы ол бөлмеден ұзақ шықпапты. Тықыл баяулап, қыздың ауыр күрсінгені естіліпті.

Кемпір қатты уайымдапты. «Қызым ауырып қалған жоқ па екен?» Ол шыдай алмай, уәдесін ұмытып, есіктің саңылауынан сығалап қарапты.

Бөлмеде қыз жоқ екен! Тоқу станогының алдында үлкен ақ тырна отыр. Ол тұмсығымен өз қауырсындарын бір-бірлеп жұлып алып, оларды матаға тоқып отыр екен. Тырнаның денесінде қауырсын аз қалған, ол әлсіреп кеткен екен. Кемпір шошып, айқай салып жіберіпті.

Тоқу тоқтапты. Есік ашылып, бөлмеден бұрынғы қыз шығыпты. Оның көзінде жас бар екен. «Ата, апа, мен — сіздер қыста тордан босатқан тырнамын. Мен сіздерге алғысымды білдіргім келді. Бірақ сіздер менің сырымды көрдіңіздер. Енді мен адамдардың арасында қала алмаймын», — депті ол.

Қыз қолындағы соңғы матаны қарттарға ұсынып, есіктен шыққан бойда тырнаға айналыпты. Ол аспанға көтеріліп, үйдің үстінен үш рет айналып ұшып, бұлттың арасына сіңіп кетіпті.

Шал мен кемпір оның артынан ұзақ қарап, жылап қалыпты. Олар тырнаның матасын өмір бойы сақтапты, бірақ ешқашан сатпапты. Ал сол күннен бастап олар бір нәрсені ешқашан ұмытпапты: берілген уәдені бұзуға болмайды, әсіресе ол жақсы көретін адамға берілсе.