Бұрынғы заманда Нәрік деген батыр болыпты. Өзінен туған баласы жоқ екен, бір Құлшора деген баланы асырап, бала қылыпты. Бір күні ойлапты: «Өзімнен туған балам жоқ. „Кісі баласы кісен салсаң да тұрмас“ деген сөз бар еді. Менің мұным келіспейді екен. Қартайғанда мені кім күтеді? Сүйегімді кім қолымен жуып-арулап қояды? Онан да қалың беріп, Құдай тағала маған да бір бала бермес пе екен», — деп.
Сол күнде жасы тоқсанда екен. Көп мал беріп, бір жарлының Меңдісұлу деген он алты жасар қызын алыпты.

Бір күні ханы қасындағы нөкерлерімен құс салып, сахараға шығыпты. Қолындағы ақсұңқар деген құсын құсқа жіберіпті. Сұңқар жіберген құсына бармай, бөтен жаққа шығып жөнеліпті. Хан біраз жерге шейін қуып, жете алмай, өзі шаршап тоқтап, бір жолдасын екі атпенен манағы құстың кеткен жөніне жіберіпті: «Тауып алып кел», — деп.
Жолдасы қуып келсе, айдалада бір жалғыз үй тұр екен. Сұңқары сол үйдің төбесіне келіп қоныпты. Ханның жасауылы үйдің қасына келіп: «Үйде кім бар, кісі бар ма? Мына ханның құсын алып беріңдер», — депті. Бөтен адам жоқ екен, Нәрік батырдікі екен. Меңдісұлу шығып, құсын алып беріпті. Жасауыл мұның сұлулығына талып түсіп қалыпты. Біраз жатып, есін жиып, тұрегеліп, атына мініп, құсын алып, ханға келіпті. Хан сұрапты: «Неге кешіктің?» — деп.
— Сұңқар далада бір үйдің үстіне қонып еді, бір әйел шығып алып берді. Соның сұлулығына талып, біраз жаттым. Есімді жиып, атқа мініп келгенім, — дейді.
Сонан соң хан: «Мен сол әйелді аламын», — деп, кісі жіберіпті.
Онда Меңдісұлу айтыпты: «Ханыңа сәлем айт! Арыстанның алдындағысын мысық, қасқырдың алдындағысын қоян ала ма екен?» — депті. Кісі ханға келіп айтқан соң, хан ойлапты: «Нәрікті арыстан деп, мені мысық деген ғой. Нәрік батырды қасқыр деп, мені қоян деген ғой. Нәрік батырға әлім жетпес, күрессе, күшіміз жетпес. Онан да мұны шақырып алып, барса келмес өлімге жұмсап, әйелін сөйтіп алайын», — деп, хан бір күні «науқастандым» деп жатыпты.
Нәрік батырды шақырып алып, айтыпты: «Нәрік батыр, мен науқастанып, өлетін болдым. Дәрігерлер айтады: „Айдаһар жыланның сүтін ішсең, жазыласың, болмаса өлесің“, — деп. Сол айдаһардың сүтін әкелуге жалғыз-ақ сенің күшің келеді, өзгенің шамасы келмейді. Соны маған тауып әкеліп бер. Арымас ат, таусылмас азық берейін», — депті.
Нәрік батырдың ойында еш нәрсе жоқ: «Олай болса, тақсыр, мен барайын. Сіз өлгенше, мен өлейін. Мен өлсем, жалғыз-ақ өзімнің үйім есіз қалар. Сіз өлсеңіз, бүкіл жұрт есіз қалып, бөтен жұрттарға олжа болар. Бүгін үйіме барып, ертең жүрейін», — деп, үйіне келіпті.
Жамағаты Меңдісұлу сұрапты: «Хан неге шақырған екен?» — деп. Нәрік батыр айтыпты: «Хан бек қатты науқас екен. Науқасына айдаһардың сүті керек. Соны алып кел деп шақырған екен. Соған ертең жүрейін деп келдім», — депті.
Онда Меңдісұлу айтыпты: «Ханның науқасы түгіл, еш нәрсесі жоқ. Сені барса келмеске жұмсап, сен кеткен соң, мені алайын деген ойы бар. Сен оған барма», — депті.

Онда Нәрік батыр ішінен ойлапты: «Мұны сынайын. Мен тоқсандағы кәрі шалмын, анау — алтын тақтың үстіндегі хан. Байқайын, өзі ханға қызығып, астыртын сөйлесіп жүрген шығар. Айдаһарға барамын деп кетейін де, түнде жасырынып келіп, үйді байқайын. Ханнан болса, онда ханды өлтірейін», — деп, қаруланып, азықтанып кетіпті.
Түнде жасырынып қайтып келіп, үйін тыңдап тұрса, хан бірнеше жолдастарымен үйге еніп, Меңдісұлуға айтыпты: «Сені алжыған шалдан құтқарып, өзім алайын деп келдім. Сенің жас уақыттағы өмірің дүниеден бекер босқа өтпесін. Енді өзімнің сарайыма жүр», — депті. Онда Меңдісұлу айтыпты: «Мен әуелден-ақ айтып едім ғой. Маған тоқсандағы шал болса да, Құдайдың бұйырып қосқан адамы. Тірі болса өзін, өлсе аруағын күтіп отырамын. Маған хан керек емес. Енді көп отырма, үйімнен шығыңыз», — депті. Сол уақытта хан ашуланып, үйден шығыпты.
Артынша хан кеткен соң, Нәрік батыр үйіне келіп, риза болыпты. Одан соң ойланыпты: «Ханды өлтірсем, қасындағы ханның жарандары да қарап тұрмас. Бекер көп адам қырылып, қаны төгіліп, жұрт бүлінер. Онан да бір бөтен жаққа өзім кетейін», — деп, ертеңінде үйін жығып, көшіпті.
— Маған жеткенше шешең босанып, ұл тапса, өзіме келіп сүйінші сұра. Қыз тапса, өздерің жайларыңмен келерсіңдер, — деп, өзі ілгері жүре беріпті.
Бірнеше күннен соң Меңдісұлу толғатып, бір ұл бала тауыпты. Құлшора сүйінші сұрайын деп, әкесінің соңынан қуа беріпті. Келсе, әкесі үй салып жатыр екен. «Сүйінші, әке! Шешем ұл тапты!» — дегенде: «Қалағаныңды ал, шырағым! Інінің атын кім қойдың?» — депті.
— Құлшораның інісін Батыр Шора қойдым, — депті.
— Шырағым, сүйіншіңе — еліңе қайтқың келсе, азат қылайын. Тұрамын десең, екі ұлды бала қылайын. Сен ағасы, ол інің болсын, — депті.
Онда Құлшора: «Сен рұқсат берсең, еліме кетемін», — деп, атынан түсіп, атын өзіне беріп, жаяу жүгіріп жүре беріпті. Бара-бара бір қырдың астына түсіп, қайта келіп айтыпты: «Әке, мен сені тастап қайда кетейін! Не дер екенсің деп едім. Азат еткенің рас болса, соңымнан қумас, онда бала болармын. Жоқ, шынымен азат етпеген болса, мені тек құлы ету үшін, жұмысыма қызығып жүрген болса, онда мені жібермес деп ойлап едім. Енді мен сенде тұрсам, рас бала болармын. Батаңды бер», — деп, батасын алып, шешесін көшіріп, әкесіне келіпті. Мұнан соң үй салып, сол жерде тұрыпты.
Нәрік қартайғанша бала көрмей тарығып жүрген адам, баласы ер жеткенше асығып: «Үйде тұрсам, уақыт өтпес. Түрікпен жұртына барып, балаға қару-жарақ істетіп келейін. Осының бір „ата“ деген тілін естіп өлсем, арманым болмас еді», — деп, жүріп кетіпті. Нәрік сол жұртта жеті жыл жүріпті.
Бір күні үйіне қайтып келе жатқанын Меңдісұлу көріп, екі баласын алдынан шығарыпты: «Әкең келеді», — деп. Нәрік балаларын құшақтап сүйіп, бірін алдына мінгізіп, бірін артына мінгізіп, үйіне келіпті.

Нәрік үйіне келіп, тынығып, демін алып, екеуі сөйлесіпті: «Құдайдан бала тілеп, оның қызығын көрдік. Енді қалың беріп, қыз айттырып, мұның да қызығын көрейік», — депті. Бір күні Құлшораны ертіп барып, жақын жердегі бір байдың қызына айттырып, құда болыпты.
Жүрерде Батыр Шора айтып қалған екен: «Аға, барған жеріңнен маған бір оншақты қой айдап әкеліп бер, соны ермек қылып, ойнап жүрейін», — деп. Жаңа болған құдасынан еш нәрсе алмай, тек бір он қой алыпты: «Балаға ойынға керек», — деп. Онда құдалары күлісіпті: «Нәрік батырға дүние қажет емес екен, тек бала ойнап жүруге», — деп.
Бір күні Батыр Шора он қойды қуалап, далада ойнап жүрсе, ер-тоқымымен қырық ат айдаған бір адам жақындап келіп, мұның бала екенін көрген соң: «Мұнымен сөйлесіп, не сөзге жарармын», — деп, бұрылып жүре беріпті. Сонда Шора батыр өзіне жолықпай, бала санап кеткеніне ашуланып, шақырып тоқтатып, келіп сәлем беріп: «Жолың болсын, кімсің?» — депті.
— Өзің кімнің баласысың? — деп.
— Нәрік батырдың баласымын, — депті.
— Ағамыз Нәрік батыр аман ба? Қырым батыр деген менмін. Қасыма қырық кісі алып, пәлен жердегі қалмаққа аттанып барып едім. Қырық жолдасымды өлтіртіп, қырқының атын айдап, тек өзім ғана қайтып келе жатырмын, — депті.
Онда Шора батыр айтыпты: «Олай болса, біздің ауылға жүріп, ағаңа көрініп, қонақ болып кетерсіз», — депті.
Онда Қырым батыр айтыпты: «Алла риза болсын, шырағым, ісім асығыс. Ағамызға сәлем айт», — депті.
Нәрік батырдың баласы Шора батыр: «Қырым батырға далада жолығып, қонақасы беруге жарамай, құр жіберді деген сөзге қалармын. Атыңнан түс. Мына қойды сойып, осы жерде қонақасы жегізіп жіберейін», — деп, болмай атынан түсіріпті.
Қойын айдап келіп, бәрін де сояйын деген екен, Қырым тыйыпты: «Шырағым, ат қағып шаршап жүрген адамға бір қой да болар», — деп.
Бір қойын пісіріп, жегізіп, аттанайын деп тұрғанда, Қырым батыр айтыпты: «Шырағым, мына аттардың арасынан қалаған атыңды алып қал», — деп. Онда Шора батыр айтыпты: «Мына қырық атыңыздың ішінде мен мінетіні көрінбейді. Маған қисаңыз, мына астыңыздағы кер атыңызды беріңіз», — депті.
Қырым батыр айтыпты: «Шырағым, саған ат қимастық етпеймін, бірақ жасымнан мініп, жау жаулаған, кәрі жолдас болған ат еді. Мұның бір туған інісі бесті бір кер ат бар. Мұнан артық болмаса, кем емес. Соны келіп алып кет», — дейді. Онда Шора батыр айтыпты: «Барып алайын!»
Қырым батырдың сәлемін Нәрікке айтыпты. Мұнан соң күндегідей қойын айдап жүре беріпті.
Бір күні Меңдісұлу айтыпты: «Былтыр әкең әкелген киіміңді киіндіріп, қару-жарағыңды асындырып, қуанайық та», — деп. Нәрік те «жарайды» деп, киімін киіндіріп, қару-жарағын асындырып, жарасқанына қуанып айтыпты: «Енді менің шұбар тұлпарыма алтын ат тұрманын салып мінгізіп, астына жарасқанын көрейік», — деп, ерттеп мінгізіп, киімінің, қару-жарағының, ат тұрманының баласына жарасқанына қуанып, әке-шешесі айтыпты: «Шырағым, олай-бұлай аяңдап бір жүр», — деп.
Бала өзі де қуанып, әр нәрсені ойлап, олай-бұлай жүргенде, баяғы Қырым батыр есіне түсіп, «онан барып аламын» деген бесті кер ат есіне түсіп ойласа, барамын деген күні асып кеткен екен. Бір уақытта бала шаба жөнелді. Баласының қайда кеткенін біле алмай, олай-бұлай іздеп таба алмай, әке-шешесі, ағасы жылап отыра беріпті.
Бір күні Қырым батырдың даладағы қарауылшысы шауып келіп: «Ол шетінен бұл шетіне көз жетпейтін көп жау келеді!» — деп. Онда Қырым батыр айтыпты: «Қорықпаңдар! Ол жау емес шығар. Жеті жасар жас бала. Мен шамаласам, Нәріктің ұлы Шора батырдың келіп, бесті керді алатын мезгілі болған. Сол Шора батырдың аруағы шығар. Біреудің тілінде, біреудің көзінде бар. Ешқайсың шықпаңдар! Мен өзім барып, ел ішіне кіргізбей, сол жерде тоқтатып, сонда үй апарып тігіп, қонақ етіп, атын беріп жөнелтермін», — деп, Шора батырдың алдынан келіп: «Батыр, сапарың оңғарылсын! Ата-бабаңның аруағы қалың қаптап келеді екен. Ел ішіне кірме, осы жерден жөнелтемін», — деп, үй алып келіп, тігіп, қонақ етіп, атын беріп, қайтарыпты.
Атына көңілі толып, қуанып, үйіне келіп: «Әке-шешем мені не деп отыр екен, өлді деп жылап отыр ма екен, білейін», — деп, жасырынып келіп, үйін тыңдапты.
Тыңдап тұрса, әкесі шешесіне айтыпты: «Жоқ пәлені бастап, „киім кигіземін, қуантамын“ деп, жалғыз баладан айырылдың». Онда шешесі айтады: «„Киім кигіземін“ деп, жаяу бала қайда барар еді? Жоқ сұмдықты бастап, алжыған, „атыма мінгіземін“ деп, ол алып қашып кеткен ғой», — деп.
Сөйтіп отырғанда Шора батыр кіріп келіпті. Екеуі екі жағынан құшақтап сұрапты: «Шырағым, қайдан келдің?» — деп.

— Қырым ағама барып, жау жаулайтын бесті кер атымды алып келдім. Әке, неше күн, неше түн шабысқа шаршамайды екен, шығып сынап беріңіз, — депті.
Әкесі шығып, сынап көріп: «Шырағым, атың қайырлы болсын! Нағыз тұлпардың өзі екен. Дүниенің жүзі қара тұман болса, жер жүзіне қалмақ толса, терін шығармастан он екі күн, он екі түн шабысқа шаршамас», — депті.
— Олай болса, он екі күн, он екі түнде дүние толған жау болса да, қырармын, — депті.
Тамаша! Ертегі аяқталды!
Сен ертегіні соңына дейін оқыдың. Жарайсың!
Күн сайын сағат 20:30-да ұйқы алдында оқитын бір ертегі жібереміз. Күніне тек бір хабарлама.
iPhone-да: «Бөлісу» → «Басты экранға қосу» батырмасын басыңыз. Содан кейін сайтты басты экрандағы белгішеден ашып, хабарламаны осы жерден қосыңыз.
Дайын! Бүгін кешке ертегі күтіңіз 🌙
Қосылмады. Кейінірек қайталап көріңіз.
Сенің атыңмен, сенің суретіңмен 5 ертегі. Ата-анаңа көрсет!
Ата-аналарға: бала туралы ертегі 390 ₸ — Премиумның сынақ аптасы →Қазақ халқының ұлттық ертегілері 40 адам оқыды
iPhone және Android қосымшасы
Барлық ертегілер — телефоныңызда
Ертегілерді үйде де, жолда да оқып, тыңдаңыз. Тегін және жарнамасыз.
- Экран сөніп тұрса да, аудиоертегі тыңдала береді
- Оқуды тоқтаған жерден жалғастырасыз
- Жасы бойынша және аудиосы бар ертегілерді іздеу
- Түнгі фон және ыңғайлы мәтін өлшемі
Оқуды жалғастыру үшін кіріңіз
Бүгінгі тегін ертегілер таусылды. Ертең тағы 3 ертегі оқи аласыз. Жалғастыру үшін Google арқылы кіріңіз — бұл тегін әрі бір секундта орындалады.
Google арқылы кіруAndroid телефоныңыз бар ма? Қосымшада барлық ертегіні кірместен оқи аласыз.
iPhone-ыңыз бар ма? Қосымшада барлық ертегіні кірместен оқи аласыз.
Қосымшада оқу
Пікір қалдыру (0 пікір бар)
Әзірге пікір ешкім қалдырмаған!
Пікір қалдыру