Қоңыр қобыз Жетісудың шетіндегі Ақсу ауылының қақ ортасында, Қайсардың үйінде тұратын. Ол қарапайым ағаштан жасалған, бірақ Қайсардың қолы тиген сәттен бастап, оның ішінде ерекше бір тыныс пайда болғандай еді. Қайсар әр кеш сайын қобызды алып, шектерін шертіп, ауыл адамдарының жанын әуендер ойнайтын. Қобыз бұл әуендерді өзіне сіңіріп, олардың әр дыбысын ішінде сақтайтын. Оның ішінде тек әуендер ғана емес, Қайсардың мейірімді жүрегінің жылуы да тұнып тұрғандай еді.
Бірде жаздың шуақты кеші еді. Ауыл тұрғындары Қайсардың қобызын тыңдауға жиналып, әр дыбысқа балқып отырды. Әуен аяқталғанда, жұрт ду қол шапалақтап, Қайсарға алғыстарын жаудырды. Қайсар қобызды мұқият орап, орнына қойды. Түн ортасы ауып, ауыл тыныштыққа бөленгенде, қобыздың ішіндегі әуендер оянып, сыбырлай бастады. Ол әуендер тек Қайсардың ғана емес, оны тыңдаған адамдардың да қуанышын, мұңын, үмітін сақтағандай еді.
Сол түні Қобыз өзінің ішіндегі әуендердің күшін сезінді. Ол әуендердің арасынан ерекше бір дірілді байқады. Бұл діріл қобыздың шектерінің арасынан шығып, түн қараңғылығындағы ұсақ жетіп жатқандай еді. Қобыз мұны бірінші рет сезінді. Ол әдетте тек адамдарға арналған әуендерді ойнайтын, бірақ бұл түнде оның ішіндегі әуендердің басқа тіршілік иелеріне де әсер ететінін түсінді.
Ертесіне таңертең Қайсар қобызды қолына алғанда, оның шектері әдеттегіден де жұмсақ, әрі жылы сезілді. Ол қобызды шерте бастағанда, бұрын-соңды естілмеген ерекше бір әуен шықты. Бұл әуенде табиғаттың , гүлдердің иісі, таңғы шықтың мөлдірлігі бар сияқты еді. Қайсар таңғалды. Ол мұндай әуенді ешқашан ойнамаған болатын.
Келесі күндері де осы жағдай қайталанды. Қайсар қобызды шерте бастағанда, әр жолы жаңа, ғажайып әуендер пайда болатын. Бұл әуендер ауыл адамдарын таң қалдырды. Олар мұндай әуендерді еш жерден естімеген еді. Ауылдың балалары Қайсардың үйінің алдына жиналып, оның қобызын тыңдайтын болды. Олар әр әуеннен өздерінің қиялындағы әлемді көретіндей еді.
Бірде кешкісін Қайсар қобызды ойнап отырғанда, үйдің есігінен бір топ бала кіріп келді. Олардың қолдарында сынып қалған құмырсқаның ұясы бар еді. Балалар қайғырып тұрды. Олар құмырсқалардың үйсіз қалғанына жандары ашып тұрған еді. Қайсар оларға жақындап, не болғанын сұрады.
— Ағатай, біз ойнап жүріп, байқаусызда құмырсқалардың ұясын бұзып алдық, – деді кішкентай Әлия көзіне жас алып. – Енді олар қайда тұрады?
Қайсар балаларға қарап, олардың жүрегіндегі мейірімділікті сезінді. Ол қобызды қолына алып, жәймен шерте бастады. Қобыздың шектерінен шыққан әуен тыныш, әрі мұңды еді. Бұл әуен құмырсқалардың қайғысын, балалардың өкінішін жеткізгендей болды. Әуеннің әр дыбысы балалардың жүрегіне жылулық сыйлап, олардың көңілін көтергендей еді.
Қайсар әуенді аяқтағанда, ол балаларға қарап күлімсіреді. — Уайымдамаңдар, балалар. Табиғат өзінің жолын табады. Бірақ біз де оларға көмектесе аламыз, – деді ол. – Ендігіде, қандай да бір тіршілік иесіне зиян келтірмес бұрын, екі рет ойланыңдар. Әр тіршілік иесінің өз орны, өз маңызы бар.
Сол түнде Қобыз тағы да ерекше бір дірілді сезінді. Бұл жолы діріл оның ішіндегі әуендермен бірігіп, құмырсқалардың ұясы бұзылған жерге қарай ағып жатқандай еді. Қобыз өзінің ішіндегі мейірімділіктің күшін сезінді. Ол бұл әуендердің тек адамдарға ғана емес, барлық тіршілік иелеріне де әсер ететінін түсінді.
Ертесіне таңертең балалар құмырсқалардың ұясы бұзылған жерге барғанда, олар таң қалды. Құмырсқалардың ұясының орнында жаңа, кішкентай пайда болған еді. Ол төмпешікке кішкентай гүлдер өсіп шыққан, ал құмырсқалар сол гүлдердің арасында жаңа үйлерін салып жатқан болатын. Балалар қуанып, Қайсарға жүгіріп келді.
— Ағатай, қараңыз! Құмырсқалардың жаңа үйі бар! – деді Әлия қуаныштан жарқылдап.
Қайсар күлімсіреді. Ол қобызды қолына алып, тағы да шерте бастады. Бұл жолы әуен қуанышты, әрі үмітке толы еді. Ол әуен құмырсқалардың жаңа өмірін, балалардың мейірімділігін, табиғаттың жырлағандай еді.
Сол күннен бастап, Қоңыр Қобыздың атағы бүкіл ауылға тарады. Адамдар оның әуендерін тыңдауға алыс жерлерден келетін болды. Қобыздың әуендері адамдардың жүрегіне мейірімділік, жанашырлық ұялататын. Олар әрбір тіршілік иесіне құрметпен қарауды, табиғатты үйренді.
Қайсар мен Қоңыр Қобыздың әуендері тек адамдарға ғана емес, түнде оянып, ауылдың тыныштығын күзеткен ұсақ жәндіктерге де жететін. Олар Қобыздың әуендерін тыңдап, оның ішіндегі мейірімділіктің күшін сезінетін. Жәндіктер де бір-біріне көмектесіп, тату-тәтті өмір сүретін болды. Олар Қобыздың әуендерінің арқасында өздерін бақытты сезінетін. Қоңыр Қобыздың әуендері ауылдың әрбір бұрышына тарап, оған жылулық пен махаббат сыйлады. Ол тек музыкалық аспап қана емес, мейірімділіктің, жанашырлықтың және табиғатпен үйлесімділіктің символына айналды.
Пікір қалдыру (0 пікір бар)
Әзірге пікір ешкім қалдырмаған!
Пікір қалдыру