Бір күні ауыл көшуге дайындалып жатты. Әрбір отбасы өз киіз үйін жинап, жүктерін түйелерге артты. Жандостың отбасы да . Оның әкесі мен анасы ескі киіз үйдің уықтарын шешіп, шаңырақты жерге түсіріп жатты. Жандос болса, кішкентай інісі Қайсарды бағып, оның тағамдарын, ойыншықтарын ыдыс-аяқтармен бірге арбаға салып жүрді. Күн ыстық, жұмыс көп. Барлығы шаршаңқы. Осы кезде Қызыл Қамшы Жандостың қолында жылынып: "Жандосжан, інішектеріңнің тамағын дұрыстап салдың ба? Жол ұзақ болады, аш қалмасын", – деді сыбырлап. Жандос басын изеді. Ол Қамшының әр сөзін мұқият тыңдайтын.
Көш жолға шықты. Шаршаған адамдар, малдар, түйелер шұбырып келеді. Бірнеше күн өткен соң, ауыл үлкен өзенге жетті. Өзен терең, ағысы қатты. Көпір жоқ. Адамдар не істерін білмей қалды. Өзеннен өту қауіпті еді, әсіресе балалар мен қарттар үшін. Ауыл ақсақалдары жиналып, ақылдасты. Бірақ ешкім бір шешім таба алмады. Күн батып, түн түсті. Барлығы үмітсіздікке ұшырағандай еді.
Жандос өзен жағасында отырып, Қызыл Қамшымен сөйлесті. "Қамшым, не істейміз? Барлығы қапалы. Біз қалай өтеміз?" – деді Жандос мұңайып. Қызыл Қамшы біраз үнсіз қалды. Содан кейін оның сабындағы оюлар жарқырап, жылылық тарай бастады. "Жандосжан, әр қиындықтың өз шешімі бар. Тек оны таба білу керек. Мына өзеннің арғы бетінде биік талдар өсіп тұрғанын көрдің бе? Ал мына жағада да жуан ағаштар бар. Біз осы екі жағадағы ағаштарды пайдалана аламыз", – деді Қамшы сыбырлап. "Қалай?" – деп таңғалды Жандос.
"Әр отбасы өз киіз үйінің арқандарын алып, оларды біріктірсін. Сосын ең мықты ер адамдар арқандардың бір ұшын өзеннің арғы бетіне лақтырып, талдарға бекітсін. Содан кейін осы жағадағы ағаштарға бекіткен арқандарды тартып, өзен үстінен берік жол жасауға болады. Бір-екі емес, бірнеше арқанды қатар тартып, үстінен киіз үйдің ескі төсеп, жіңішке жол салсақ, балалар мен қарттар оңай өте алады. Ал малдарды өзеннің таяз жерінен өткізуге болады, бірақ оған әлі де ақыл керек", – деді Қызыл Қамшы.
Жандос Қамшының сөздерін мұқият тыңдап, оның жоспарының орындалатынына сенді. Ол дереу әкесіне жүгіріп барды. "Әке, Қызыл Қамшының айтқанын тыңдаңызшы!" – деді ол демігіп. Әкесі баласының сөздеріне алғашында сенбеді, бірақ Жандостың көзіндегі сенімділікті көріп, оны тыңдауға келісті. Жандос Қамшының айтқандарын әкесіне егжей-тегжейлі айтып берді. Әкесі таңғалғанымен, бұл идеяның тиімді екенін түсінді.
Ертеңіне таңертең әкесі бұл жоспарды ауыл ақсақалдарына жеткізді. Ақсақалдар да алғашында күмәнмен қарады, бірақ басқа амал болмаған соң, Жандостың ұсынысын сынап көруге келісті. Барлық отбасылар өздерінің ең берік арқандарын жинады. Ең батыл ер адамдар өзеннің арғы бетіне жүзіп өтіп, арқандарды биік талдарға мықтап байлады. Содан кейін екі жағадағы адамдар арқандарды тартып, оларды жуан ағаштарға бекітті. Бірнеше қатар арқан тартылған соң, олардың үстіне ескі туырлықтарды төсеп, жіңішке, бірақ берік жол жасады.
Бірінші болып Жандостың інісі Қайсарды анасы сол жолмен абайлап өткізді. Одан кейін басқа балалар мен қарттар өзеннен сәтті өтті. Барлығы Жандосқа және оның Қызыл Қамшысына ризашылықтарын білдірді. Бірақ малдарды өткізу мәселесі әлі де тұрды. Қызыл Қамшы тағы да Жандосқа сыбырлады: "Жандосжан, өзеннің таяз жерінен өту үшін, малдарды топ-тобымен, әр топқа бірнеше бақташыны қосып, бір-біріне жақын ұстап өткізу керек. Ең бастысы – олардың үркіп кетпеуін қадағалау. Ол үшін алдымен бір-екі үйретілген жылқыны немесе түйені өткізіп, басқаларын соларға ілестіруге болады".
Жандос бұл ақылды да әкесіне жеткізді. Әкесі мен ауылдың малшылары Қамшының айтқанын істеді. Алдымен ең тәжірибелі бақташылар үйретілген екі жылқыны өзеннің таяз жерінен өткізді. Оларға ілесіп басқа жылқылар, содан соң қойлар мен ірі қара малдар да сәтті өтті. Барлық ауыл аман-есен өзеннен өтіп, жаңа қонысқа қарай жол тартты.
Кешкісін, жаңа қоныста киіз үйлер тігіліп, от жағылғанда, Жандостың отбасы бақытты еді. Әкесі Жандосты құшақтап, "Балам, сенің ақылың мен Қызыл Қамшыңның көмегімен біз бүгін үлкен қиындықтан өттік. Мейірімділік пен ақылдылық әрқашан жеңіске жетелейді екен", – деді ризашылықпен. Жандос Қызыл Қамшыны қолына алып, оның жылылығын сезінді. Қамшының сабындағы оюлар тағы да жарқырап, одан жылы әрі жұмсақ леп естілді: "Әр отбасының бірлігі мен мейірімділігі ешбір өзеннен де, ешбір таудан да биік тұрады, Жандосжан. Сен осыны түсіндің".
Сол күннен бастап, Қызыл Қамшы ауылдың құнды айналды. Оны тек Жандос емес, бүкіл ауыл құрметтеді. Ал Жандос болса, өзінің кішкентай ғана ақылымен және Қамшының көмегімен бүкіл ауылға үлкен жақсылық жасағанына қуанды. Ол отбасының бірлігі мен мейірімділіктің қаншалықты маңызды екенін терең түсінді. Әрбір киіз үйдің шаңырағы астындағы жылулық пен бірлік – бұл кез келген қиындықты жеңетін ең үлкен күш екенін білді.
Пікір қалдыру (0 пікір бар)
Әзірге пікір ешкім қалдырмаған!
Пікір қалдыру