197 пословиц

Пословицы о Тіл өнері

Мылжың үндемесе басы ауырады Мақал "Мылжың үндемесе басы ауырады" адамның ішкі сезімдері мен ойларын іште сақтамай, бөлісудің маңыздылығын көрсетеді. Егер адам өз сезімдерін білдірмей, іште... Түсінбеске сөйлеме, Толмасқа құйма! Бұл мақал-мәтелдің негізгі мағынасы – пайдасыз әрекеттерден аулақ болу. Түсінбейтін адамға кеңес беру немесе толмайтын ыдысқа су құю сияқты әрекеттер босқа кетк... Алажағым кетсе де, Айташағым кетпесін Бұл мақал-мәтел адамның материалдық байлығынан гөрі, абыройы мен жақсы атының маңызды екенін көрсетеді. Материалдық дүниелер уақытша, ал адамның ар-намысы мен і... Ауызбен орақ орғанның белі ауырмайды Мақал-мәтел "Ауызбен орақ орғанның белі ауырмайды" адамдардың тек сөзбен шектеліп, іс жүзінде әрекет етпейтінін сынға алады. Ол нақты еңбек пен күш-жігердің маң... Әуелгі сөз — ағадан, Әдепті сөз — ініден Бұл мақал үлкендердің даналығы мен тәжірибесіне құрмет көрсетуді және жастардың әдептілік пен сыйластық танытуын дәріптейді. Ішімдегінің бәрі — тілімде, Тілімдегінің бәрі — түрімде Бұл мақал адамның ішкі ойы мен сыртқы көрінісінің сәйкестігін көрсетеді. Адамның ойлары мен сезімдері тіл арқылы жеткізіліп, ал оның шынайы болмысы әрекеттері м... Қайғылы сөз Қаза үстінде туады Бұл мақал-мәтел екі түрлі жағдаяттағы сөздердің мағынасын түсіндіреді. "Қайғылы сөз Қаза үстінде туады" дегені қайғылы жағдайларда айтылатын жұбату және қолдау... Жетесізге айтқан сөз, Желмен бірге кетеді Мақал "Жетесізге айтқан сөз, Желмен бірге кетеді" кеңес немесе ақыл-кеңес қажетсіз немесе қабылдауға дайын емес адамға айтылса, ол босқа кететінін білдіреді. Яғ... Ойнап сөйлесең де, Ойлап сөйле Бұл мақал-мәтел сөздің маңыздылығын және оны ойланып айту қажеттілігін ескертеді. Ол кез келген жағдайда, тіпті көңіл көтеріңкі кезде де, сөздің салдарын ескеру... Жақсы адам ел ырысы, Жақсы сөз жанның тынысы Бұл мақал-мәтелдің негізгі мағынасы: жақсы адамдар қоғамның бақыты мен берекесінің негізі, ал жақсы сөздер адамға рухани қолдау мен қуаныш әкеледі. Жақсы адамда... Тілге шешен, Іске мешел "Тілге шешен, іске мешел" мақалы адамның сөзге шебер, бірақ іс жүзінде әлсіз екенін білдіреді. Бұл мақал сөз бен істің үйлесімділігінің маңыздылығын көрсетеді ж... Сөз бергенге ерме, Бөз бергенге ер Бұл мақал адамның бос сөздерге емес, нақты іс-әрекетке сену керектігін айтады. Сөз уәде болып қана қоймай, көбінесе орындалмай қалуы мүмкін, ал нақты көмек, мыс... Сөз қадірін білмеген Өз қадірін білмейді Мақал "Сөз қадірін білмеген, өз қадірін білмейді" сөздің маңыздылығын және адамның өз беделін түсіну қажеттігін көрсетеді. Сөз қадірін білу – өз ойыңды дұрыс же... Ел арасын сөз бұзар, Жол арасын сел бұзар Бұл мақал адамдар арасындағы қарым-қатынастар мен табиғаттың әсері туралы ескертеді. "Ел арасын сөз бұзар" – қауесет немесе арандатушылық сөздер қоғамдағы татул... Өзі өтірікші Өзгенің шын сөзіне сенбейді Бұл мақал адамның өз өтірігіне байланысты басқалардың шын сөзіне сенбеуін көрсетеді. Яғни, өтірікші адам басқаларды да өтірік айтады деп ойлайды. Сөз жүйесін тапса — Малиесінтабар Бұл мақал-мәтелдің мағынасы: дұрыс әрі өнегелі сөйлей білсең, сол арқылы үлкен табысқа немесе пайдаға қол жеткізуге болады дегенді білдіреді. Яғни, сөзді орныме... Қарағым деген жылы сөз Тон болып тәнді жылытпаса да, Бұл мақал-мәтел адамдар арасындағы жылы сөздің маңыздылығын көрсетеді. "Қарағым" деген сөз мейірімділік пен қамқорлықты білдіреді. Жылы сөз денені емес, жанды ж... Жақсы байқап сөйлер, Жаман шайқап сөйлер Бұл мақал-мәтел адамдардың сөйлеу мәнері арқылы олардың адамгершілік қасиеттерін сипаттайды. Жақсы адам сөзін ойланып, байыппен айтады, ал жаман адам сөзін ойла... Түймедейді түйедей етіп "Түймедейді түйедей етіп" деген мақал кішкентай нәрсені немесе мәселені тым үлкейтіп, артық бағалауды білдіреді. Бұл адамдарға жағдайды объективті бағалап, шына... Мақал —сөздің мәйегі "Мақал — сөздің мәйегі" деген мақал-мәтел сөздің қысқа әрі нұсқа, бірақ терең мағыналы болуын білдіреді. Мақалдар халық даналығының көрінісі ретінде өмірлік тәж... Ат айналып иесін табар, Сөз айналып жүйесін табар Бұл мақал әрбір іс-әрекет пен сөздің ақырында өз иесіне қайта оралатынын білдіреді. Ол адамдарды өз істері мен сөздеріне жауапкершілікпен қарауға шақырады, себе... Сөзің тәтті болсын, Ашуың қатты болсын Бұл мақал адамдар арасындағы қарым-қатынаста сөздің мәні мен ашудың рөлін көрсетеді. "Сөзің тәтті болсын" – адамның сыпайы, жағымды сөйлеп, жақсы қарым-қатынас... Көз — нұрдың ұясы, Көңіл — сырдың ұясы, Бұл мақал-мәтел адамның ішкі және сыртқы әлемін сипаттайды. "Көз — нұрдың ұясы" көздің әлемді көру қабілетін, жарық пен сұлулықты қабылдауын білдіреді. "Көңіл —... Күлкі сөз — көңілді тындырар, Қас сараң сағыңды сындырар Бұл мақал-мәтел адамдардың мінез-құлқы мен қарым-қатынасындағы екі түрлі көзқарасты сипаттайды. "Күлкі сөз — көңілді тындырар" дегені жақсы, әзіл сөздің адамның... Артында баласы қалса — Көзі қалды де, Бұл мақал адамның артында қалдырған мұрасының екі түрін сипаттайды: физикалық және рухани. Балалары оның физикалық жалғасы болса, ал айтқан сөздері мен істері о... Жүйелі сөз — Жүйесін табар; Бұл мақал-мәтел сөздің құндылығы мен жауапкершілігін көрсетеді. "Жүйелі сөз – Жүйесін табар" дегені - дұрыс, ойланып айтылған сөздер өз мақсатына жетеді дегенді... Отқа барған әйелдің - отыз ауыз сөзі бар Бұл мақал-мәтел әйелдердің қоғамдағы белсенді рөлін және олардың ақпарат алмасудағы шеберлігін көрсетеді. "Отқа барған" деген тіркес әйелдердің отын жинау кезін... Сөзшеңді үндемеген жеңеді "Сөзшеңді үндемеген жеңеді" мақал-мәтелі көп сөйлемей, сабырлы болудың артықшылығын көрсетеді. Үндемей қалу кейде сөзшеңдікке қарағанда тиімдірек, өйткені ол са... Су сағасы — бұлақ, Сөз сағасы — құлақ Бұл мақал-мәтел табиғатты және тілді құрметтеуге шақырады. "Су сағасы — бұлақ" дегені табиғаттың қайнар көзін қорғау керектігін білдірсе, "Сөз сағасы — құлақ" а... Ауруда — шаншу жаман, Сөзде — қаңқу жаман Бұл мақалдың мағынасы: Ауру кезінде денсаулыққа қосымша қиындықтар тудыратын шаншу сияқты, сөзде де орынсыз, мағынасыз сөздер (қаңқу) қарым-қатынасты бұзып, ада...