Пословицы о Уақыт, дәуір

Тура биде туған жоқ, Туғанды биде иман жоқ Бұл мақал-мәтел әділдік пен бейтараптықты дәріптейді. Ол әділ билердің шешім қабылдауда туыстық қатынастарға қарамай, барлығына бірдей әділетті қарау керектігін... Сын түзелмей, мін түзелмейді "Сын түзелмей, мін түзелмейді" деген мақал адамның өз кемшіліктерін түзету үшін сын қабылдап, оны дұрыс түсініп, қолдануы қажет екенін білдіреді. Егер адам сынн... Аяз әліңді біл, Құмырсқа жолыңды біл Бұл мақал адамның өз мүмкіндіктері мен шектеулерін дұрыс бағалауға, сақтықпен әрекет етуге шақырады. "Аяз әліңді біл" - қиыншылықтарға дайын болуды, өз күшіңді... Елдестірмек — елшіден, Жауластырмақ — жаушыдан Бұл қазақ мақалы елдер арасындағы немесе адамдар арасындағы қарым-қатынастарды реттеуде дипломатия мен бейбітшілікке ұмтылудың маңыздылығын көрсетеді. Елдестіру... Би екеу болса, Дау төртеу Бұл мақал-мәтелдің мағынасы: егер шешім қабылдайтын адамдар (билер) көп болса, онда дау-дамай мен келіспеушіліктер де көбейеді. Бұл бірлік пен ынтымақтастықтың... Тең тартқан Таразы — алтын Бұл мақал әділдік пен адалдықтың маңыздылығын көрсетеді. Таразының тең тартуы әділеттілікті білдірсе, "алтын" әділдіктің жоғары құндылығын білдіреді. Әділ бидің өлгені — Сөзінің болса жалғаны, Бұл мақал-мәтел әділеттілік пен білімнің маңыздылығын көрсетеді. Әділ би егер әділетсіздікке барса, оның беделі жоғалады, ал ғұлама егер білімін бөліспесе, оның... Орынын тапқан Орынсыз қалмас Бұл мақалдың мағынасы - әр адам өзіне лайықты орнын тапса, өмірде бос қалмайды және өз мүмкіндіктерін толық жүзеге асыра алады. Туғанына бұрғаны — Биді құдай ұрғаны Бұл мақал-мәтел адамның өз табиғи болмысынан ауытқып, сыртқы ықпалдарға еріп кетуінің қауіптілігін ескертеді. Ол туған қасиеттерге адал болуды және сыртқы қысым... Уәдені бұзған — Ұяны бұзғанмен тең Мақал-мәтел "Уәдені бұзған — Ұяны бұзғанмен тең" адамның уәдесіне адал болу керектігін, уәдені бұзу сенім мен қоғамдық тәртіпті бұзатынын білдіреді. Уәде — сені... Қисық ағаш үй болмас, Қыңыр жігіт би болмас Бұл мақал адамның ішкі және сыртқы қасиеттерінің маңыздылығын көрсетеді. "Қисық ағаш үй болмас" дегені сыртқы және ішкі кемшіліктері бар адамның сенімді және ұз... Төренің тілі тәтті, Діні қатты Мақал "Төренің тілі тәтті, діні қатты" биліктегі немесе беделді адамның сөздері сыпайы, бірақ іс-әрекеттері мен принциптері қатал әрі әділ болуы керектігін білд... Есі мақұл дауласса, Сөздері асқар ала таудай болар Бұл мақал-мәтел адамдар арасындағы дау-дамайдың нәтижесін олардың ақыл-ойы мен мінез-құлқына байланысты сипаттайды. Егер екі ақылды адам дауласса, олардың сөзі... Айырдан туған жампоз бар, Нар емес десең нанғысыз, Бұл мақал-мәтел адамның шығу тегіне емес, оның мінезі мен адамгершілігіне мән беру керектігін айтады. Текті жерден шыққан адамның қадірі болмауы мүмкін, ал қара... Хан — қарақшы, Халық — сарапшы Бұл мақал-мәтел билік пен халық арасындағы қарым-қатынасты сипаттайды. "Хан — қарақшы" бөлімі биліктің заңсыз немесе әділетсіз әрекеттері мүмкін екенін көрсетед... Ханды құдай ұрғаны, Халқымен жау болғаны Бұл мақал-мәтел басшылардың әділеттілігі мен жауапкершілігінің маңыздылығын көрсетеді. Хан мен би әділетсіз болса, олар құдайдың жазасына ұшырайды және халықпен... Біткен іске сыншы көп, Піскен асқа жеуші көп Бұл мақал-мәтел адамдардың дайын нәрсеге ғана қызығатынын және еңбек етпей пайдаға ортақтасқысы келетінін сынға алады. Ол шынайы еңбекқорлық пен ынтымақтастықты... Байлық не керек, Адалдан жимасаң Бұл мақал-мәтел адалдық пен әділдіктің маңыздылығын айқындайды. Ол материалдық байлық пен биліктің шынайы құндылығы тек адалдықпен және әділдікпен ұштасқанда ға... Иілген басты қылыш кеспес "Иілген басты қылыш кеспес" мақалы кішіпейілділік пен өзара құрметтің маңызын көрсетеді. Бұл мақалда бас ию қарапайымдылық пен икемділікті білдіреді, ал қылыш к... Көзбен көргенді Құлақпен есіткен жеңген Бұл мақалдың негізгі мағынасы - жеке тәжірибе мен тікелей бақылау арқылы алынған ақпараттың сенімділігі жоғары екендігін білдіреді. Өз көзіңмен көрген нәрсеге с... Өтпес жарлық — бойға қорлық Бұл мақал адамның шынайы мүмкіндіктерін ескерместен орындалмайтын мақсаттар қоюдың зиянды екенін көрсетеді. Егер адам шектен тыс жоғары мақсаттар қойса, бұл оға... Ойында өрелік жоқ, Ханында төрелік жоқ Бұл қазақ мақалы адамдардың ойлау қабілеті мен билік басындағы әділетсіздік туралы сын айтады. "Ойында өрелік жоқ" дегені адамның терең ойлай алмауын немесе инт... Заман айнасы — замандас Мақал "Заман айнасы — замандас" замандастарымыздың біздің дәуірдің шынайы бейнесін көрсететінін білдіреді. Ол адамдардың қоғамдағы әрекеттері арқылы сол кезеңні... Орайы келген іс — оңай бітер Мақал "Орайы келген іс — оңай бітер" уақытты тиімді пайдаланып, істі қолайлы сәтте бастау арқылы оның сәтті және оңай аяқталуына ықпал ететінін білдіреді. Бұл д... Қол — таразы, Көңіл — қазы Бұл мақал-мәтел адамның іс-әрекеті мен ішкі көңіл күйінің тығыз байланысын көрсетеді. "Қол — таразы" дегеніміз, адамның сыртқы әрекеттері әділдік пен салмақтылы... Арғымақ аттың құйрығы – Әрі жібек, әрі қыл, Бұл мақал-мәтел адамның мінезінің күрделілігі мен ішкі қайшылықтарын сипаттайды. "Арғымақ аттың құйрығы – Әрі жібек, әрі қыл" жолы мінездің жұмсақ әрі қатаң жақ... Хан жарлығынан Қатын жарлығы күшті Бұл мақал-мәтел отбасы ішіндегі әйелдің рөлі мен ықпалының маңыздылығын көрсетеді, яғни әйелдің пікірі мен шешімдері кейде билеушінің жарлығынан да маңыздырақ б... Әулекі би Ат үстінен билік айтар Бұл мақал "Әулекі би – ат үстінен билік айтар" деп, ресми билікке ие болмаса да, беделі мен даналығы арқылы адамдарға ықпал ететін тұлғаны сипаттайды. "Ат үстін... Ханның қызы шөміш ұстаса, Қолы жауыр болады Мақал әр адамның өз мәртебесі мен лауазымына сай жұмыс істеуінің маңыздылығын көрсетеді. Ханның қызының шөміш ұстап, қолының жауыр болуы – лайық емес жұмыс жаса... Алмақтың да алмағы бар, Ат көтере алмас салмағы бар Бұл мақал адамдарға әрбір мақсат пен арманның өз ауыртпалығы мен жауапкершілігі бар екенін ескертеді. Ол бізге өз мүмкіндіктерімізді бағалап, міндеттеріміздің с...