Пословицы о Уақыт, дәуір

Төбе би де өзіміз, Төре би де өзіміз Бұл мақал-мәтел қазақ халқының өзара әділеттілік пен жауапкершілікке негізделген басқару жүйесін көрсетеді. "Төбе би де өзіміз, Төре би де өзіміз" дегені халық... Заман түзелсе, Жаман да түзеледі Мақал «Заман түзелсе, жаман да түзеледі» қоғамның жақсаруы жеке адамның да өзгеруіне ықпал ететінін білдіреді. Яғни, егер қоғамда оң құндылықтар мен әділдік бас... Хан сарайы демесең, Қатын өсек қаптаған Бұл мақал-мәтел адамдардың жалған мадақтау мен өсекке толы ортасын сынға алады. Ол шынайы құндылықтарды ұмытпай, жағымпаздық пен жалғандыққа бой алдырмауға шақы... Есіткен құлақта жазық жоқ Мақал "Есіткен құлақта жазық жоқ" тыңдаушының айтылған сөз үшін жауапты емес екенін білдіреді. Бұл тыңдаушының кездейсоқ естіген ақпарат үшін кінәлі еместігін ж... Барымтадан қорыққан Мал жимас Бұл мақалдың негізгі мағынасы - қауіп-қатерден қорықпай, батыл әрекет ету қажеттілігі. Егер адам барымтадан қорқып, ештеңе істемесе, ол ешқашан мал жимайды, яғн... Кілемге бергісіз алаша бар, Ханға бергісіз қараша бар Бұл мақал әр түрлі заттар мен адамдардың ерекше құндылықтары мен маңызын бағалау керектігін айтады. Әрбір нәрсенің немесе адамның өзіне тән баға жетпес қасиетте... Қойды құртаң бүлдіреді, Елді сұлтан бүлдіреді Бұл мақал-мәтелдің негізгі мағынасы - кішкентай қателіктер немесе немқұрайлылық үлкен мәселелерге әкелуі мүмкін деген ойды білдіреді. "Қойды құртаң бүлдіреді" -... Ханның ісі қараға түседі, Бидің ісі параға түседі Бұл мақал мемлекеттік басқару жүйесіндегі жауапкершілік пен әділдікке қатысты сынды білдіреді. "Ханның ісі қараға түседі" дегенде, ханның шешімдері халыққа тіке... Хан халықтан үлкен емес Мақал "Хан халықтан үлкен емес" қазақ мәдениетінде билеушінің халықтан жоғары еместігін, яғни халықтың биліктегі рөлін және олардың бірлігінің маңыздылығын көрс... Халық түзетпегенді, Қалып түзетпейді Бұл қазақ мақалы адамның мінез-құлқы мен әдеттерін қоғам немесе әлеуметтік орта түзете алмаса, оларды жеке адамның өзі де өзгерте алмайтынын білдіреді. Яғни, ег... Би жаманы дауға алдырады, Жігіт жаманы жауға алдырады Бұл мақал адамның мінез-құлқына байланысты қауіпті жағдайларды сипаттайды. "Би жаманы дауға алдырады" — әділетсіз немесе жауапсыз би дау-жанжалға себепкер болад... Басыңа іс түссе: Бекке барма, көпке бар, Бұл мақал-мәтел қиындыққа тап болғанда, жеке билікке емес, көпшіліктің пікіріне жүгінудің тиімділігін насихаттайды. Билікті адам өз мүддесін көздеуі мүмкін, ал... Болмайтын істің басында болма, Бітпейтін даудың қасында болма Бұл мақал-мәтел уақыт пен күшті нәтижесіз істер мен дауларға жұмсамауға кеңес береді. Ол адамның ақылмен әрекет етіп, пайдасыз жағдайлардан аулақ болуын насихат... Көп толқыса — хан құлайды, Көл толқыса — жар құлайды Бұл мақал-мәтел бірлік пен татулықтың маңыздылығын көрсетеді. "Көп толқыса — хан құлайды" дегені халық арасындағы араздық биліктің әлсіреуіне әкеледі дегенді бі... Ханның басын хан алар, Қардың басын қар алар Бұл мақал билік пен әлеуметтік құрылымдардың өз ішіндегі тәртіп пен ережелерді көрсетеді. "Ханның басын хан алар" дегені билік мәселелерін биліктегілер өздері ш... Замандасы жоққа Амандасатын адам табылмайды Бұл мақал адамның қоғамдағы әлеуметтік байланыстарының маңыздылығын көрсетеді. "Замандасы жоқ" адам дегеніміз - қоғамнан оқшауланған, араласатын адамдары аз ада... Халық қаласа, Хан қайығын береді Бұл мақал халықтың бірлігі мен күшінің билікке әсер ететінін және билік иелерінің халықтың еркіне бағынуы керектігін білдіреді. Хан көп болса — жау көп, Би көп болса — дау көп Бұл мақал-мәтел билік пен басқарудың көптігі қоғамда ішкі қақтығыстар мен тұрақсыздыққа әкелетінін көрсетеді. Хандар көп болса, әрқайсысы жеке билікке ұмтылады,...