Пословицы о Жан-жануарлар

Қуырдақтың әкесін Түйе сойғанда көрерсің Мақал "Қуырдақтың әкесін түйе сойғанда көрерсің" адамдардың шынайы ниеттері мен мүдделері тек маңызды жағдайларда ғана көрінетінін білдіреді. Түйе сою - ерекше... Жорғаның тері кеппес Мақал-мәтел "Жорғаның тері кеппес" жылдамдық пен үздіксіз әрекеттің әрдайым қажетті нәтиже бермейтінін көрсетеді. Ол асығыстық пен үстірттіктің орнына сабырлық... Малым жоқ деме, Бір күнгі ұйқы Бұл мақал-мәтел адамның өміріндегі материалдық және рухани құндылықтардың маңыздылығын көрсетеді. "Малым жоқ деме, Бір күнгі ұйқы" бөлімі материалдық байлықтың... Шаруаның бірі — бес, Диқаншылық — ес, Бұл мақал шаруашылықтың әртүрлі салаларының маңызын сипаттайды. "Шаруаның бірі — бес" мал шаруашылығының молшылық әкелетінін білдіреді. "Диқаншылық — ес" егінші... Тозбас тон, Арымас ат болмас Бұл мақалдың негізгі мағынасы - барлық нәрсенің уақыт өте келе өзгеруі және табиғи тозуы туралы. "Тозбас тон" киімнің уақыт өте тозатынын, ал "Арымас ат болмас"... Аттыға жаяу жолдас болмас "Аттыға жаяу жолдас болмас" мақалының мағынасы: әртүрлі мүмкіндіктер мен жағдайлардағы адамдардың бірге әрекет етуі қиын. Бұл тең емес серіктестіктердің тиімді... Түйе деген жануар, Түзде жүрсе семірер Бұл мақал-мәтел түйенің табиғи ортаға бейімделу қабілетін және оның төзімділігін сипаттайды. Ол түйенің өз ортасында, яғни шөлді және тұзды жерлерде жақсы өмір... Ер қанаты — ат, Сөз қанаты — хат Бұл мақал-мәтел қазақ халқының көшпелі өмір салтында аттың және хаттың маңызын көрсетеді. "Ер қанаты — ат" бөлімі атты адамның еркіндігі мен мәртебесінің символ... Атымның сыры өзіме мәлім "Атымның сыры өзіме мәлім" мақалы адамның өзін-өзі тану, жеке жауапкершілік және өз мүмкіндіктерін, кемшіліктерін түсіну қажеттілігін білдіреді. Алуан-алуан жүйрік бар, Әліне қарай жүгірер Бұл мақал әр адамның өзіндік қабілеттері мен мүмкіндіктеріне сай әрекет ететінін білдіреді. Әркім өз жағдайына қарай өмірде өз жолын табуға тырысады. Түйенің не де болса түйе аты бар, Сондықтан ботаның да ұяты бар Бұл мақал әр адамның қоғамдағы орны мен қадір-қасиетін құрметтеуді насихаттайды. "Түйе" мен "бота" арқылы үлкен мен кішінің де өз маңызы мен ұяты бар екенін көр... Ешкі мінген балаға Есек мінген ерсі емес Бұл мақалдың негізгі мағынасы – қарапайымдылық пен еңбекқорлықты бағалау. Баланың ешкі немесе есек мінуі арқылы кез келген жағдайға бейімделу, сабырлық және өзі... Көшпелі елге — түйе қол, Жылқылы елге — бие қол Бұл мақал-мәтел көшпенділер өміріндегі түйе мен жылқының маңыздылығын көрсетеді. Түйе — көшпелі өмірде жүк тасуға және қиын климаттық жағдайларға бейімделген не... Қарабайыр қазан ат Қара жолда қалдырмас Бұл мақал-мәтел адамның өз өмірінің жауапкершілігін сезінуін және қиындықтарға төтеп беруді үндейді. "Қарабайыр қазан" – қарапайым, бірақ маңызды нәрсе, өмірлік... Сақал текеде де бар "Сақал текеде де бар" деген мақал адамның сыртқы келбетіне қарап, оның қабілеті мен қасиетін бағалауға болмайтынын білдіреді. Яғни, сыртқы белгілер адамның шына... Саулығың шелді болса, Тұсағың төлді болар Бұл мақал-мәтел адамның денсаулығының маңыздылығын көрсетеді. Денсаулық мықты болса, өмірде көптеген жақсы нәтижелер мен молшылыққа қол жеткізуге болады деген о... Есек барға саналса да, Малға саналмайды Бұл мақал бір нәрсенің тек сандық тұрғыдан болуы жеткіліксіз екенін, оның сапасы мен мәнінің де маңызды екенін білдіреді. Есек жұмысқа жарамды болса да, мал сия... Тойған қозыдай, Ұйыған сүттей Бұл мақал-мәтел адамдардың қанағатшылдық пен тыныштыққа деген ұмтылысын бейнелейді. "Тойған қозыдай" – толық қанағаттану, ал "ұйыған сүттей" – тыныштық пен тұра... Ақырап, қауыс, Кәрі-құртаңды тауыс Бұл мақалда "Ақырап, қауыс" тіркесі өмірдегі қиындықтар мен әділетсіздіктерді білдіреді, ал "Кәрі-құртаңды тауыс" кедейліктің ауыртпалығын көрсетеді. Мақал адам... Ұйқымен үйір болсаң, Ұйқы бағарсың Бұл мақал-мәтел адамның ұйқыға деген қатынасы арқылы оның өмірдегі белсенділігі мен еңбекқорлығын сипаттайды. "Ұйқымен үйір болсаң, Ұйқы бағарсың" - ұйқыға көп... Қоралы мал — елдікі, Қорасыз мал — желдікі Бұл мақал-мәтел малдың қорғалуын және оның маңыздылығын көрсетеді. "Қоралы мал — елдікі" дегенде, қорадағы малдың қауіпсіздігі мен оның дұрыс пайдаланылуы турал... Күйеудің атымен күл тасы, Жезденің атымен жер айда Бұл мақал-мәтел беделді адамдардың атын пайдаланып, олардың мәртебесіне сүйеніп, өз мақсатыңа жетуге болатынын білдіреді. "Күйеу" және "жезде" сөздері әртүрлі о... Малды жақсы баққаның — Өзіңе абырой тапқаның Бұл мақал-мәтел адамның жауапкершілікпен жұмыс істеп, өз мүлкі мен табиғи ресурстарын құрметтеуі керектігін көрсетеді. Малын жақсы баққан адам абырой мен құрмет... Қойшының — таяғынан, Келінің — аяғынан Бұл мақал қойшы мен келіннің өз рөлдеріндегі негізгі құралдары мен әрекеттерін сипаттайды. Қойшының таяғы оның мал бағудағы құралы болса, келіннің аяғы оның үй... Түзде бұзауы жамырағанның. Үйде айраны төгілер Бұл мақал өмірде күтпеген қиындықтардың қатар келуі мүмкін екенін және оларға дайын болу керектігін білдіреді. Ол адамдарды сабырлы болуға, қиындықтарды жеңу үш... Жақсы ат — желіктіреді, Жаман ат — зеріктіреді Бұл мақал-мәтел жақсы қасиеттердің адамдарды шабыттандырып, ынталандыратынын, ал жаман қасиеттердің шаршатып, көңілсіздік тудыратындығын білдіреді. Ол адамдар а... Атыңды қамшымен айдама, Жеммен айда Бұл қазақ мақалы адамдарды күшпен емес, мейірімділікпен және ынталандыру арқылы басқарудың маңыздылығын көрсетеді. Ол адамгершілік құндылықтарды, тәрбиелеу мен... «Арық» деген жаман тай Жазға шықса ат болар, Бұл мақал-мәтел адамның уақыт өте өзгеруі және оның мінез-құлқының жақын қарым-қатынастарға әсері туралы. Бірінші бөлігінде уақыт пен жағдайлар өзгерсе, бастапқ... Ауырлықты нар көтереді, Нар көтермесе, бар көтереді Бұл мақал-мәтел қиыншылықтарды жеңуде ынтымақтастықтың маңызын көрсетеді. Егер жеке күш жеткіліксіз болса, бірлесіп әрекет ету арқылы ауыртпалықты жеңуге болады... Егіз лақты ешкіге Екі елі май кім берсін?! Бұл мақал-мәтел ресурстардың шектеулі екенін және шынайы мүмкіндіктерді ескеру қажеттілігін білдіреді. Егіз лақты ешкіге жеткілікті май берілмейтінін айта отыры...