Пословицы о Жан-жануарлар

Екі нар сүйкенсе Ортасында шыбын өлер Мақал "Екі нар сүйкенсе, ортасында шыбын өлер" екі үлкен күштің қақтығысында әлсіздердің зардап шегетінін білдіреді. Бұл қақтығыстарға араласпаудың және сақтықп... Арық малды асырасаң Аузы-мұрныңды май етер Бұл мақал-мәтелдің негізгі мағынасы: жақсылық жасасаң, оның қайтарымы да жақсы болады, ал жаман адамға көмек көрсетсең, оның зиянын көресің. Яғни, адамның таңда... Сиыр судан жериді, Су сиырдан жериді Бұл мақал табиғат пен тіршілік иелерінің өзара тәуелділігі мен үйлесімділігін сипаттайды. Сиыр мен су бір-біріне пайдасын тигізіп, бір-бірінсіз өмір сүре алмайд... Аласаны атқа санама, Азаматты жатқа санама Бұл қазақ мақал-мәтелі адамның сыртқы көрінісіне немесе тегіне қарап бағаламауға, оның орнына ішкі құндылықтары мен іс-әрекеттеріне назар аударуға шақырады. Аттан тай озады, Атадан бала озады Бұл мақал-мәтел ұрпақтардың үздіксіз дамуы мен жетілуін білдіреді. Ол екі негізгі ойды қамтиды: біріншісі, жетілу процесі, яғни тайдың аттан озып, жақсы жүйрікк... Түйе жисаң, нардан жи, Жүк қалдырмас жолында Бұл мақал-мәтелдің мағынасы әрбір істің өз ерекшелігі мен артықшылығы бар екенін көрсетеді. Түйе жинау арқылы ауыр жүкті тасымалдау мүмкіндігіне, ал сиыр жинау... Жылкы атасы — Қамбар ата, Сиыр атасы — Зеңгі баба, Бұл мақал-мәтел қазақ халқының мал шаруашылығына деген құрметі мен әртүрлі мал түрлерінің маңыздылығын көрсетеді. Әр мал түрінің "атасы" ретінде аталған тұлғала... Астауда қалған суды Арыққой ішеді Бұл мақал-мәтел мүмкіндіктерді тиімді пайдалану мен ресурстарды үнемдеу туралы айтады. Ол адамдарды берілген мүмкіндіктерді жіберіп алмауға және ресурстарға құр... Қойды қосақтау қиын, Ағыту оңай Бұл мақал-мәтел жинақтау мен ұйымдастырудың қиыншылығын, ал тарқату мен бұзудың оңайлығын бейнелейді. Ол бізге кез келген істі құру үшін көп күш пен еңбек қажет... Кенже туған қозыны Қошқар қоймайды Бұл мақал отбасы мен қоғамда үлкендердің кішілерге қамқорлық көрсетуі және қорғауы керектігін білдіреді. Қара тұяқ қарында жатпас "Қара тұяқ қарында жатпас" мақалы белсенділік пен еңбекқорлықты насихаттайды. Ол адамдарды әрекетшіл, сергек болуға және мүмкіндіктерді жіберіп алмауға үндейді. Қашаған ат қасқырға тап болады. Ұрыншақ ат ұрыға тап болады Бұл мақал-мәтел адамның абайсыз немесе ұрыншақ мінез-құлқының жағымсыз салдарға әкелуі мүмкін екенін ескертеді. Ол сақтық пен жауапкершіліктің маңыздылығын атап... Тұлпардың қадірін Желгенде білерсің, Бұл мақал-мәтелдің негізгі мағынасы – бір нәрсенің немесе адамның шынайы құндылығын тек оны жоғалтқаннан кейін ғана түсінеміз. Тұлпардың қасиеттерін оны мініп ж... Керікеткен сиыр Кенже бұзаулайды Бұл мақал-мәтелдің мағынасы — істі жүйесіз және жауапкершіліксіз атқарған адамның ісі сәтсіз аяқталады дегенді білдіреді. Ол адамдарға жұмысты жоспарлы түрде, с... Жабыны жауға мінбе жалды екен деп, Жаманмен жолдас болма малды екен деп, Бұл мақал-мәтел адамдарды ақылмен әрекет етуге, дұрыс таңдау жасауға шақырады. 1. "Жабыны жауға мінбе жалды екен деп" – қауіпті жағдайлардан сақ болуды, сенім... Түйені жүгендемейді, Көп малды түгендемейді Бұл мақал жұмысқа сабырлықпен, ұқыптылықпен және жүйелілікпен қарау керектігін білдіреді. "Түйені жүгендемейді" және "Көп малды түгендемейді" деген сөздер асығы... Нар маяға нар бота жарасады, Мейірімді адам жоғыңа қарасады Бұл мақал-мәтел заттар мен адамдар арасындағы үйлесімділік пен мейірімділіктің маңызын көрсетеді. "Нар маяға нар бота жарасады" – заттардың немесе адамдардың бі... Нар ізін нарша басар "Нар ізін нарша басар" мақалы үлкен істер мен жетістіктерге тек батыл, күшті және кемел адамдар ғана жете алатынын білдіреді. Бұл мақал адамға ішкі күшін жинап,... Шөлге шықсаң шөл екенінбіліп шық. Шөл тәңірі сары атанғамініп шық Бұл мақал-мәтел қиындықтарға дайын болу және оларды жеңуге табандылықпен ұмтылу туралы. "Шөлге шықсаң шөл екенін біліп шық" дегені – кез келген істі бастамас бұ... Қара құрт жеген қой семіреді, Қан соқта жеген ит семіреді Бұл мақал-мәтел әлеуметтік әділетсіздік пен парақорлықты сынайды. Ол әрекеттер мен олардың салдарлары арасындағы байланысты көрсетеді. "Қара құрт жеген қой семі... Тоңға жатқан мал оңбас, Тобырға түскен іс оңбас Мақал-мәтел "Тоңға жатқан мал оңбас, Тобырға түскен іс оңбас" өмірдегі қиын жағдайлар мен көпшілік талқысына түскен істердің оңай шешілмейтінін көрсетеді. Бірін... Бас білген өгізге «Өк!» деген өлім Мақал "Бас білген өгізге «Өк!» деген өлім" адамның тәуелсіздігі мен өз бетінше ойлау қабілетін сипаттайды. Ол бағынбайтын, өз шешімін өзі қабылдайтын жандардың... Тобан аяқ торыны, Тойға мінбе, қойға мін Бұл мақал-мәтел әртүрлі жағдайларға сәйкес әрекет ету қажеттілігін білдіреді. "Тобан аяқ торыны" қойға, яғни күнделікті және тұрақты жағдайларға, ал "құлан аяқ... Алтын артқан атанның да Алдында есек, артында ит жүреді Бұл мақал байлықтың адамдардың мінез-құлқына уақытша әсер ететінін, бірақ оның адамдық қасиеттерге негізделген шынайы баға беруге кедергі келтіретінін көрсетеді... Ешкі тұқымы — егіз лақ, Қой тұқымы — қоңыр тұсақ Бұл мақал-мәтел ешкі мен қойдың биологиялық ерекшеліктерін сипаттайды. Ешкілердің көбінесе егіз лақ туатынын, ал қойлардың төлдерінің қоңыр түсті болатынын көрс... Құрттаған қой Кескекті ала кетер Бұл мақал кішігірім, байқалмайтын проблемалардың уақыт өте келе үлкен зиянға айналуы мүмкін екенін ескертеді. Ол адамдарды ұсақ-түйек мәселелерге де мұқият болы... Кемпір шалдың тілін біледі, Шал малдың тілін біледі Бұл мақал-мәтел ұзақ уақыт бірге өмір сүрген жұптың бір-бірін жақсы түсінетінін және ер адамның мал шаруашылығындағы тәжірибесін көрсетеді. Ол өзара сенім, түсі... Сиыр мүйізді өгізде күшжоқ, Өгізмүйізді сиырдасүт жоқ Бұл мақал-мәтел әр заттың немесе жануардың өзіне тән қасиеті мен құндылығы бар екенін көрсетеді. Сиырдың сүті, өгіздің күші сияқты әрқайсысының өз ерекшелігі ба... Арғымақ аттың баласы Аз оттап көп жусайды Бұл мақал-мәтелдің мағынасы: жақсы қасиеттер атадан балаға беріледі. Арғымақ аттың баласы жылдам әрі мықты болса, асыл ердің баласы ақылды, сабырлы және тыңдағы... Жылқылы елде жау көп, Жатақ елде дау көп Бұл мақал-мәтел көшпелі және отырықшы өмір салтының ерекшеліктерін сипаттайды. "Жылқылы елде жау көп" дегені көшпелі халықтың байлығы (жылқы) басқа елдердің қыз...