Proverbs about Жан-жануарлар

Тай тайға жеткізер, Тай құнанға жеткізер, Бұл мақал-мәтел өсу мен дамудың кезеңдерін сипаттайды. Ол кішкентай қадамдардың үлкен мақсаттарға жетелейтінін және әр нәрсенің өз уақыты бар екенін көрсетеді.... Жылкы атасы — Қамбар ата, Сиыр атасы — Зеңгі баба, Бұл мақал-мәтел қазақ халқының мал шаруашылығына деген құрметі мен әртүрлі мал түрлерінің маңыздылығын көрсетеді. Әр мал түрінің "атасы" ретінде аталған тұлғала... Астауда қалған суды Арыққой ішеді Бұл мақал-мәтел мүмкіндіктерді тиімді пайдалану мен ресурстарды үнемдеу туралы айтады. Ол адамдарды берілген мүмкіндіктерді жіберіп алмауға және ресурстарға құр... Арық малды асырасаң Аузы-мұрныңды май етер Бұл мақал-мәтелдің негізгі мағынасы: жақсылық жасасаң, оның қайтарымы да жақсы болады, ал жаман адамға көмек көрсетсең, оның зиянын көресің. Яғни, адамның таңда... Артық мал Ақы сұралмайды "Артық мал Ақы сұралмайды" деген мақал адамның рухани және моральдық құндылықтарының материалдық байлықтан жоғары екенін білдіреді. Бұл мақалда байлықтың көп бо... Ат қартайса, Есекпендостасады Бұл мақал-мәтел адамның және жануардың өміріндегі өзгерістерді сипаттайды. "Ат қартайса, Есекпен достасады" бөлімі аттың қартаюымен байланысты күш-қуатының азай... Аттан тай озады, Атадан бала озады Бұл мақал-мәтел ұрпақтардың үздіксіз дамуы мен жетілуін білдіреді. Ол екі негізгі ойды қамтиды: біріншісі, жетілу процесі, яғни тайдың аттан озып, жақсы жүйрікк... Жылқылы елде жау көп, Жатақ елде дау көп Бұл мақал-мәтел көшпелі және отырықшы өмір салтының ерекшеліктерін сипаттайды. "Жылқылы елде жау көп" дегені көшпелі халықтың байлығы (жылқы) басқа елдердің қыз... Нар мінезді жігітке Нарға мінсе, жарасар Бұл мақал-мәтел адамның ішкі күші мен батылдығын атап көрсетеді. "Нар мінезді жігіт" дегеніміз – ержүрек және күшті адам, ал "нарға мінсе, жарасар" – осындай ад... Түйе жисаң, нардан жи, Жүк қалдырмас жолында Бұл мақал-мәтелдің мағынасы әрбір істің өз ерекшелігі мен артықшылығы бар екенін көрсетеді. Түйе жинау арқылы ауыр жүкті тасымалдау мүмкіндігіне, ал сиыр жинау... Нар ізін нарша басар "Нар ізін нарша басар" мақалы үлкен істер мен жетістіктерге тек батыл, күшті және кемел адамдар ғана жете алатынын білдіреді. Бұл мақал адамға ішкі күшін жинап,... Қойды қосақтау қиын, Ағыту оңай Бұл мақал-мәтел жинақтау мен ұйымдастырудың қиыншылығын, ал тарқату мен бұзудың оңайлығын бейнелейді. Ол бізге кез келген істі құру үшін көп күш пен еңбек қажет... Сиыр судан жериді, Су сиырдан жериді Бұл мақал табиғат пен тіршілік иелерінің өзара тәуелділігі мен үйлесімділігін сипаттайды. Сиыр мен су бір-біріне пайдасын тигізіп, бір-бірінсіз өмір сүре алмайд... Жабыны жауға мінбе жалды екен деп, Жаманмен жолдас болма малды екен деп, Бұл мақал-мәтел адамдарды ақылмен әрекет етуге, дұрыс таңдау жасауға шақырады. 1. "Жабыны жауға мінбе жалды екен деп" – қауіпті жағдайлардан сақ болуды, сенім... Тұлпардың қадірін Желгенде білерсің, Бұл мақал-мәтелдің негізгі мағынасы – бір нәрсенің немесе адамның шынайы құндылығын тек оны жоғалтқаннан кейін ғана түсінеміз. Тұлпардың қасиеттерін оны мініп ж... Түйені жүгендемейді, Көп малды түгендемейді Бұл мақал жұмысқа сабырлықпен, ұқыптылықпен және жүйелілікпен қарау керектігін білдіреді. "Түйені жүгендемейді" және "Көп малды түгендемейді" деген сөздер асығы... Кенже туған қозыны Қошқар қоймайды Бұл мақал отбасы мен қоғамда үлкендердің кішілерге қамқорлық көрсетуі және қорғауы керектігін білдіреді. Керікеткен сиыр Кенже бұзаулайды Бұл мақал-мәтелдің мағынасы — істі жүйесіз және жауапкершіліксіз атқарған адамның ісі сәтсіз аяқталады дегенді білдіреді. Ол адамдарға жұмысты жоспарлы түрде, с... Тобан аяқ торыны, Тойға мінбе, қойға мін Бұл мақал-мәтел әртүрлі жағдайларға сәйкес әрекет ету қажеттілігін білдіреді. "Тобан аяқ торыны" қойға, яғни күнделікті және тұрақты жағдайларға, ал "құлан аяқ... Қашаған ат қасқырға тап болады. Ұрыншақ ат ұрыға тап болады Бұл мақал-мәтел адамның абайсыз немесе ұрыншақ мінез-құлқының жағымсыз салдарға әкелуі мүмкін екенін ескертеді. Ол сақтық пен жауапкершіліктің маңыздылығын атап... Жазғытұрымғы жел Жардай атанды жығады Бұл мақал-мәтел табиғаттың күшін және оның адам мен жануарлар өміріне әсерін көрсетеді. Ол табиғаттың күтпеген өзгерістеріне дайын болу қажеттігін және күшті нә... Қой шелді болмай, Төлді болмайды Мақал "Қой шелді болмай, Төлді болмайды." еңбектің нәтижесі мен күтімнің маңызын көрсетеді: жақсы нәтиже алу үшін алдымен дұрыс күтім мен еңбек қажет. Суды өзі кешіп ішпей, Мал қоңданбайды Бұл мақал-мәтел өз күшімен еңбектенудің маңыздылығын көрсетеді. Малдың су мен шөпті өзі тауып, ішіп-жемейінше, қоңданбайтыны сияқты, адам да өз мәселелерін өзі... Тоңға жатқан мал оңбас, Тобырға түскен іс оңбас Мақал-мәтел "Тоңға жатқан мал оңбас, Тобырға түскен іс оңбас" өмірдегі қиын жағдайлар мен көпшілік талқысына түскен істердің оңай шешілмейтінін көрсетеді. Бірін... Сиыр мүйізді өгізде күшжоқ, Өгізмүйізді сиырдасүт жоқ Бұл мақал-мәтел әр заттың немесе жануардың өзіне тән қасиеті мен құндылығы бар екенін көрсетеді. Сиырдың сүті, өгіздің күші сияқты әрқайсысының өз ерекшелігі ба... Бас білген өгізге «Өк!» деген өлім Мақал "Бас білген өгізге «Өк!» деген өлім" адамның тәуелсіздігі мен өз бетінше ойлау қабілетін сипаттайды. Ол бағынбайтын, өз шешімін өзі қабылдайтын жандардың... Алтын артқан атанның да Алдында есек, артында ит жүреді Бұл мақал байлықтың адамдардың мінез-құлқына уақытша әсер ететінін, бірақ оның адамдық қасиеттерге негізделген шынайы баға беруге кедергі келтіретінін көрсетеді... Нар маяға нар бота жарасады, Мейірімді адам жоғыңа қарасады Бұл мақал-мәтел заттар мен адамдар арасындағы үйлесімділік пен мейірімділіктің маңызын көрсетеді. "Нар маяға нар бота жарасады" – заттардың немесе адамдардың бі... Шөлге шықсаң шөл екенінбіліп шық. Шөл тәңірі сары атанғамініп шық Бұл мақал-мәтел қиындықтарға дайын болу және оларды жеңуге табандылықпен ұмтылу туралы. "Шөлге шықсаң шөл екенін біліп шық" дегені – кез келген істі бастамас бұ... Ешкі тұқымы — егіз лақ, Қой тұқымы — қоңыр тұсақ Бұл мақал-мәтел ешкі мен қойдың биологиялық ерекшеліктерін сипаттайды. Ешкілердің көбінесе егіз лақ туатынын, ал қойлардың төлдерінің қоңыр түсті болатынын көрс...