Proverbs about Жан-жануарлар

Жаман түйе жабуын жер, Жаман жігіт ауылын жер Бұл мақал-мәтел жаман мінез-құлықтың зиянын көрсетеді. "Жаман түйе жабуын жер" дегені - түйенің жаман мінезі өзіне зиян келтіреді дегенді білдіреді. "Жаман жігі... Күндіз қойын күтерсің, Кешке жүнін түтерсің Бұл қазақ мақалы еңбек пен табандылықтың маңыздылығын көрсетеді. "Күндіз қойын күтерсің" дегені – күндізгі уақытта белсенді еңбек ету, мал бағу сияқты шаруашылы... Шаруаның иті де ұрғашы болсын Бұл мақал-мәтел шаруашылықта тиімділік пен табыстылыққа ұмтылудың маңызын білдіреді. "Ұрғашы ит" көбейіп, шаруашылыққа қосымша пайда әкеледі деген ойды меңзейді... Ат жаманы таймен ойнар Мақал "Ат жаманы таймен ойнар" адамдардың өз деңгейіне сәйкес қарым-қатынас жасайтынын білдіреді. Яғни, әркім өзіне жақын, түсінікті ортада болуға бейім. Бұл ма... Жомарттыққа не жетсін? Жүйріктен құтылып не кетсін? Бұл мақал-мәтел жомарттық пен жүйріктік қасиеттерінің маңыздылығын көрсетеді. "Жомарттыққа не жетсін?" дегені жомарттықтың, басқаларға көмек көрсетудің ерекше қ... Ашаршылықта Түйенің сіңірі де тәтті, Бұл мақал-мәтел өмірдің түрлі кезеңдерінде адамдардың қажеттіліктері мен құндылықтарының қалай өзгеретінін көрсетеді. Ашаршылық кезінде адамдар кез келген тамақ... Келеге түспес бура, Керенау тартады Бұл мақал-мәтел жеке адамның қоғаммен үйлесімді қарым-қатынаста болуының маңыздылығын көрсетеді. Егер адам ұжымнан тыс қалса, ол дұрыс жолдан адасып, өз әлеуеті... Жүйрік ат — бірде ат, Бірде — қанат Бұл мақал "жүйрік аттың" қазақ халқы үшін тек көлік құралы ғана емес, сонымен бірге еркіндік пен шапшаңдықтың символы екенін көрсетеді. Жылқының жылдамдығы мен... Аттан айрылсаң да, Ер тоқымыңнан айрылма Мақал-мәтел "Аттан айрылсаң да, Ер тоқымыңнан айрылма" материалдық заттарды жоғалтқан жағдайда да, рухани құндылықтар мен адамгершілік қасиеттерді сақтаудың маң... Өлген түйенің басымен Тірі келінді қорқытпа Бұл мақалда ескірген, пайдасыз нәрселермен жаңа, заманауи адамдарды қорқыту немесе қысым көрсету дұрыс емес екені айтылады. Ол өзгерістерге ашық болу және жаста... Түйесін қу бас десең, Иесіне тиеді Бұл мақал-мәтел адамның өз әрекеттері мен сөздерінің салдарына жауапты екенін ескертеді. Егер біреудің мүлкі немесе жақыны туралы жағымсыз сөз айтсаңыз, оның әс... Қошқардыкүйегімен, Киіктісүйегімен жұтады Мақал "Қошқарды күйегімен, киікті сүйегімен жұтады" әркім өз табиғи ортасында немесе өзіне тән жағдайларда жақсы жетістікке жететінін білдіреді. Бұл адамдардың... Қырсықты қой, Қыста қырқылады Мақал-мәтел "Қырсықты қой, Қыста қырқылады" қиындықтар мен сынақтардың адамды шыңдап, дамуына көмектесетінін білдіреді. "Қырсықты қой" өмірдің нәзік, осал тұста... Момынды момын қорғайды, Түйе қомын қорғайды Бұл мақал-мәтел адамдардың өзара қолдау мен ынтымақтастықтың маңыздылығын көрсетеді. "Момынды момын қорғайды" - адамдардың өзара түсіністік пен қолдау көрсетуі.... Атыңды мақтама, Жүрісінен жаңылады Бұл мақал-мәтел мақтаншақтықтың зияны туралы ескертеді. Өзінің немесе жақындарының қасиеттерін асыра мақтау адамның абыройын түсіріп, басқалардың күдігін тудыра... Ақсақ қойдың аузына Жел айдаған қаңбақ түсер Мақал "Ақсақ қойдың аузына жел айдаған қаңбақ түсер" әлсіз немесе кемшіл адамдарға да күтпеген жерден сәттілік немесе мүмкіндік келуі мүмкін екенін білдіреді. Б... Айғырды неден салсаң, Атты сонан мінерсің Бұл мақал-мәтел адамның іс-әрекеттерінің нәтижесіне тікелей байланысты екенін білдіреді. Яғни, қандай күш-жігер, еңбек және жағдай жасасаң, соған сәйкес нәтиже... Түйе тайғақ келеді, Табанынан мөр кетсе, Бұл мақал-мәтел адамның өміріндегі өзгерістер мен денсаулықтың маңыздылығын бейнелейді. Жас кезіндегі физикалық күштің уақыт өте келе әлсірейтінін, ал қартайған... Қияңқы байтал Екі айғырды қырқыстырады Бұл мақал-мәтел адамдар арасындағы дау-дамайды қоздыратын және өз пайдасы үшін басқалардың араздасуын пайдаланатын адамдардың жағымсыз мінез-құлқын сынайды. Ол... Түйелі бай — киелі бай, Қойлы бай — қорлы бай Бұл мақал-мәтел қазақ қоғамындағы әртүрлі мал түрлеріне ие байлардың әлеуметтік және экономикалық беделін сипаттайды. Түйелі бай жоғары дәрежеге ие, өйткені түй... Асаудың теппесе Ақысы кетеді Бұл мақал адамдар мен жануарлардың өзіне тән қасиеттерін сақтауының маңыздылығын көрсетеді. Асау ат пен жылан өз табиғи күштері мен қабілеттерін пайдаланбаса, ө... Қойшың малсақ болса, Малдандым де Бұл мақал-мәтел қойшының адалдығы мен қабілетіне байланысты нәтижені көрсетеді. Егер қойшы адал және іскер болса, оның еңбегінің нәтижесінде пайда көресің ("Мал... Ойда он сиырдың мүйізі сықырласа, Қырда қырық бұғының мүйізі сықырлайды Бұл мақал адамның ойлары мен ниеттерінің оның іс-әрекеттеріне тікелей әсер ететінін білдіреді. Егер адам үлкен жоспарлар жасап, оларды жүзеге асыруға ниеттенсе,... Атын бергісі келмеген Елге қарайды, Бұл мақал-мәтел адамның қоғамдағы және табиғатпен қарым-қатынаста тепе-теңдік табу қажеттігін көрсетеді. Ол жеке мүдделерді қорғау үшін әлеуметтік байланыстарды... Кірекештің түйесі Жүгіменен жайылар Мақал "Кірекештің түйесі, Жүгіменен жайылар" адамдардың жауапкершіліктерін орындап, міндеттерін атқарғаннан кейін ғана демалып, еркіндікке қол жеткізетінін білд... Жапанда өскен жапалақ Көл қадірін білмейді Бұл мақал-мәтелдің негізгі мағынасы - адамның тәрбиесі мен ортасының оның құндылықтарды түсінуіне әсер ететіні. "Жапанда өскен жапалақ, көл қадірін білмейді" де... Тайға мінген, Тайқарға мінгенге күлмейді Бұл мақал-мәтелдің мағынасы - әркімнің өз қиындықтары бар, сондықтан басқаларды мазақ етпей, түсіністікпен қарау керек. Жүк ауыры нарды сынайды, Жол ауыры ерді сынайды Бұл мақал-мәтелдің мағынасы: қиындықтар мен сынақтар арқылы адамның немесе жануардың шынайы күші, төзімділігі және мінезі айқындалады. "Жүк ауыры нарды сынайды"... Қой қорасына тартады, Жігіт жорасына тартады Бұл мақал адамның қоршаған ортасына бейімделуін және оған әсер ететінін сипаттайды. "Қой қорасына тартады" бөлімі адамдардың өз ортасына бейімделуін білдірсе, "... Түйешіге жолықсаң: Өркеші биік тайлағын айтар Бұл мақал әр адамның өз кәсібі мен мүддесіне қарай басымдық беретінін көрсетеді. Түйеші түйесінің артықшылығын айтса, сиыршы сиырының өнімін мақтайды. Яғни, ада...