174 proverbs

Proverbs about Туыс-туған, көрші-қолаң

Үйірінен айрылған айғыр Ат болады, Бұл мақал-мәтел екі негізгі идеяны жеткізеді: еркіндік пен қарым-қатынас маңыздылығы. Біріншісі, үйірінен айрылған айғыр еркіндікке қол жеткізіп, өзінің шынайы... Сараңның қолы қалтырауық Мақал "Сараңның қолы қалтырауық" сараң адамдардың жомарттық жасауға қиналатынын көрсетеді. Бұл олардың ішкі қорқынышы мен мүлкінен айрылуға деген қорқынышын біл... Ауылын көріп, Азаматын таны "Ауылын көріп, Азаматын таны" мақал-мәтелі адамның мінезі мен қасиеттерін оның өскен ортасы арқылы бағалауға шақырады. Бұл жерде "ауыл" адамның тәрбиеленген орт... Тірісінде сыйласқан Өлгенінде жыласады Бұл мақал адамдарды тірі кезінде сыйлап, құрмет көрсетуге шақырады. Өмірде бір-бірімізге қамқорлық пен сыйластық танытсақ, қайтыс болғанда өкініш пен қайғы азая... Күбі де май, Күбінің түбі де май Бұл мақал молшылық пен байлықтың көптігін, барлық нәрсенің берекелі екенін білдіреді. Сонымен қатар, адамның өміріндегі жағдайларға қанағаттануын және қолда бар... Төркіні тентек келіннің Тілі ұзын Бұл мақал келіннің мінез-құлқы мен оның отбасы қарым-қатынасына әсерін сипаттайды. "Төркіні тентек келіннің тілі ұзын" деген жол келіннің қайсар мінезі мен жиі... Төрге бұрын шыққан Тілеген жеріне отырар Бұл мақал-мәтелдің мағынасы: ерте әрекет етіп, дайындықпен келген адам өз мақсатына жетеді. Ол жоспарлы болу мен уақытты тиімді пайдаланудың маңыздылығын көрсет... Берген қарыз — бедел өсіреді Қайтқан қарыз — мерей өсіреді Бұл мақал адамдар арасындағы сенімділік пен жауапкершіліктің маңызын көрсетеді. "Берген қарыз - бедел өсіреді" дегені қарыз берушінің әлеуметтік беделін арттыра... Жақында да, жақын бар, Жақынға бергісіз жатың бар Бұл мақал адамдар арасындағы қарым-қатынастың маңыздылығын көрсетеді. Бірінші бөлігі жақын адамдардың арасында ерекше сенімділік пен сүйіспеншілік барын білдірс... Құтты қонаққа Тәтті тамақ Мақал-мәтел "Құтты қонаққа тәтті тамақ" қазақ халқының қонақжайлылық дәстүрін білдіреді. Оның мәні – құрметті қонаққа ең жақсы тағамдар ұсыну арқылы ізгі ниет п... Сараңның асын сары ит ішсін "Сараңның асын сары ит ішсін" деген мақал сараңдықтың зиянын көрсетеді. Бұл мақал адамдарды өз байлығын басқалармен бөлісуге, қайырымды болуға шақырады. Егер ад... «Арық» деген жаман тай, Жазға ілінсе — ат болар Бұл мақал-мәтелдің негізгі мағынасы - уақыт пен табандылықтың маңыздылығын көрсету. Бірінші бөлігі "арық" тайдың уақыт өте келе жақсы күтім арқылы құнды атқа ай... Жақсы көрші тапқаның Мол олжаға батқаның Бұл мақал жақсы көршінің маңыздылығын көрсетеді, оны мол олжаға теңейді. Жақсы көршімен қарым-қатынас рухани және материалдық байлыққа жетелейді, өйткені олар қ... Бір көрген — біліс, Екі көрген — таныс Бұл мақал адамдар арасындағы қарым-қатынастың даму кезеңдерін сипаттайды: алғашқы кездесуде бір-бірін танып-білу басталады ("біліс"), ал екінші кездесуде қарым-... Қонағы бар үй қоңырсып тұрады, Қонағы жоқ үй бозымсып тұрады Бұл мақал-мәтел қонақжайлық пен отбасылық қарым-қатынастың маңыздылығын көрсетеді. Бірінші бөлігі қонақ келген үйдің жылы және өмірге толы болатынын, ал қонақсы... Базарға теңгесі бар, барсын. Тойға теңдесі бар, барсын Бұл мақал-мәтел адамның өмірдегі әртүрлі жағдайларға дайын болуы керектігін білдіреді. "Базарға теңгесі бар, барсын" дегені қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін... Жаныңды қинасаң, Ерлік оңай Бұл мақал-мәтел адамның жеке қасиеттері мен мінез-құлқы туралы ой салады. Бірінші бөлігінде ерлікке жету үшін өзіңді қинап, шыдамдылық таныту керектігі айтылады... Құм үстінде ине сабақтама, Түсіп кетсе, табылмас Бұл мақал-мәтелдің мағынасы: мәнсіз істерге уақыт жұмсама және адамдармен қарым-қатынаста мейірімді бол. Алғашқы бөлікте шала ойланып жасалған әрекеттердің нәти... Әйелінен сескенген Ауылдасына шай іш демейді Бұл мақал ер адамның әйелінің пікіріне және көңіл-күйіне қатты мән беретінін көрсетеді. Ол әйелінің рұқсатынсыз немесе көңілін қалдырмау үшін кейбір әлеуметтік... Үйдің жылы-суығын, Қыс түскенде білерсің Бұл мақал-мәтел қиын кезеңдерде заттар мен адамдардың шынайы қасиеттері көрінетінін білдіреді. Үйдің жылы-суығын қыс түскенде, ал ағайынның жақындығын іс түскен... Ағайыныңды іске шақырма Асқа шақыр Мақал-мәтелдің мағынасы: Ағайынмен қарым-қатынаста тек пайда көздемей, рухани байланыс пен достықты нығайту маңызды. Асқа шақыру арқылы адамдар арасындағы сүйіс... Қанша қамыс жақсаң да шоғы болмас, Қанша қара су ішсең де тоғы болмас Бұл мақал-мәтел құнсыз нәрселерге күш жұмсаудың пайдасыздығын көрсетеді. Ол бізге мәнсіз істерге уақыт пен күш жұмсамауды, оның орнына маңызды және нәтижелі іст... Ескі көшеде Ежелгі көршілер тұрады Бұл мақал-мәтел ұзақ уақыт бойы қалыптасқан сенімді және тығыз қарым-қатынастарды, тұрақтылықты, өзара көмекті және дәстүрлерді сақтаудың маңыздылығын білдіреді... Қонақ иесі мейірлі отырса, Қонақ көңілді отырады Бұл мақал-мәтел қонақжайлылықтың маңызын көрсетеді: үй иесі қонақты мейірімділікпен қарсы алса, қонақ өзін жайлы және көңілді сезінеді. Өзі қонақ болып көрмеген, Қонақты сыйлай да білмейді Бұл мақал-мәтелдің мағынасы: Қонақжайлылықты дұрыс көрсету үшін, алдымен өзің қонақ болып көріп, сол тәжірибені сезіну қажет. Бұл өзгенің жағдайын түсініп, құрм... Жұт — жетеу, содырмен сегіз, Салақпен — тоғыз, олақпен — он Бұл мақал қиын кезеңдерде бірлік пен ынтымақтастықтың маңыздылығын көрсетеді. "Жұт — жетеу" деп табиғи апаттарды, қиыншылықтарды меңзесе, "содырмен сегіз" деп б... Той тоянасымен қызық Бұл мақалда тойдың қызықтылығы мен сәттілігі асабаның шеберлігіне байланысты екені айтылған. Асабаның қонақтарды басқару қабілеті мен ойын-сауықты ұйымдастыру ш... Алғанға бар, Бергенге жоқ Бұл мақал өз пайдасын ғана ойлап, тек алуға ұмтылатын, бірақ беруге құлықсыз адамдарды сынайды. Ол қарым-қатынаста әділеттілік пен өзара көмек көрсету қажеттігі... Күнде келсе, күйеу жаман, Жымысқы болса, жиен жаман Бұл мақал-мәтел отбасылық және туыстық қарым-қатынастардағы шектен тыс әрекеттердің теріс салдары туралы ескертеді. "Күнде келсе, күйеу жаман" дегені күйеу адам... Түтін шыққан үй — жылы, Төскейлей шыққан күн жылы Бұл мақалда отбасының жылылығы мен табиғаттың жылуы туралы айтылады. "Түтін шыққан үй — жылы" дегені отбасының махаббаты мен қамқорлығын білдіреді, ал "Төскейле...