Пословицы о Туыс-туған, көрші-қолаң

Қарызды берген батыр емес, Алған батыр Бұл мақал қарызды алған адамның оны қайтару жауапкершілігі мен адалдығын атап көрсетеді. Қарыз беру оңай, бірақ алған адам оны қайтару арқылы өзінің сенімділігі... Соғымды сайлының — қазаны майлы Мақал «Соғымды сайлының — қазаны майлы» сараңдық пен қанағатшылдық туралы емес, керісінше, жақсы дайындалған, сайланған нәрсенің нәтижесі мол, берекелі болатыны... Сараңның етін сасыған соң Сары күшік жейді Бұл мақал-мәтел сараңдықтың зиянын көрсетеді. Сараң адам өз мүлкін бөліспей, сақтап жүрсе де, уақыт өте келе ол мүлік құндылығын жоғалтады. Соңында, ешкімге қаж... Жайды білмеген жақыннан, Жайды білген жат артық Бұл мақал тәжірибесі мен білімі бар адамның маңызды екенін көрсетеді. Туыстық қатынастардан гөрі, істі жақсы білетін адамның таңдалуы керектігін айтады. Яғни, ж... Қылышты қынап сақтайды, Суды мұрап сақтайды Бұл мақал-мәтел әр нәрсенің өз сақтау тәсілі мен орны бар екенін, сол арқылы оның сапасы мен пайдалылығын ұзақ уақыт бойы сақтауға болатынын білдіреді. Қылыш қы... Қонақ қолын тигізбеген ас арам Бұл мақал-мәтел қонақжайлылықтың маңыздылығын және қонаққа құрмет көрсетудің қажеттілігін білдіреді. Қонаққа ас ұсыну арқылы үй иесі өзінің сыйластығын және құр... Қайыптан тапқан алтыннан Ақсақал берген бата артық Бұл мақал-мәтел адамның рухани құндылықтары мен қарым-қатынастардың маңыздылығын көрсетеді. Бірінші жолда материалдық байлықтан гөрі үлкендердің батасы, яғни ру... Дәуден үлкен көп екен, Дәмнен үлкен жоқ екен Бұл мақал адамдарға сапаның саннан маңызды екенін еске салады. "Дәу" - үлкен немесе көп нәрсені білдірсе, "Дәм" - тағамның сапасы мен ләззатын білдіреді. Яғни,... Қорықсаң — от жақ. Қарның ашса — от жақ, Бұл қазақ мақалы өмірде кездесетін қиындықтар мен қажеттіліктерге батыл әрі ұтымды әрекет ету керектігін көрсетеді. От — қорғаныс, тамақ, жылу сияқты негізгі қа... Аштың ойы тамағында, Жаяудың ойы табанында Бұл мақал-мәтел адамның негізгі қажеттіліктері оның ойлауын және назарын қалай шектейтінін көрсетеді. Аш адам үшін басты мақсат — тамақ табу, ал жаяу адам үшін... Туысы бірдің — уысы бір "Туысы бірдің — уысы бір" мақалы туыстық байланыстардың маңыздылығын көрсетеді. Ол туыстардың бір-біріне жақын, қолдау көрсетіп, бірлікте болуын білдіреді. Қонақ қойдан да жуас, Май берсең де жей берер Бұл мақал-мәтел қазақ халқының қонақжайлығын көрсетеді. "Қонақ қойдан да жуас" дегені қонақтың иесіне еш қолайсыздық тудырмайтынын білдірсе, "Май берсең де жей... Алты малта ас болмас, Өзіңнен туған жат болмас Бұл мақал-мәтелдің негізгі мағынасы - маңызды нәрселерге назар аудару және отбасы мен туыстық қатынастардың маңыздылығын түсіну. Алғашқы жолы ұсақ-түйектің үлке... Алыстағы ағайыннан, Ауылы бірге көрші артық Бұл мақал жақын көршілердің физикалық жақындығының маңыздылығын көрсетеді. Алыстағы туыстарға қарағанда, көршілер шұғыл көмек көрсетуге дайын, сондықтан қоғамда... Атың жақсы болса — қанатың, Ағайын жақсы болса — санатың Бұл мақал адамның беделі мен әлеуметтік қолдаудың маңыздылығын көрсетеді. "Атың жақсы болса — қанатың" дегені, адамның жақсы атағы оның өмірін жеңілдетіп, жетіс... Түскенше қонақ ұялар, Түскен соң қонақ иесі ұялар Бұл мақал қонақжайлықтың маңызын және қонақ пен үй иесінің арасындағы қарым-қатынасты сипаттайды. Қонақ келгенге дейін өзін жайсыз сезініп, үй иесіне ыңғайсызды... Құдаңның түйесін сұра, Қорық қанынан биесін берер Бұл мақал адамдар арасындағы жақсы қарым-қатынас пен жомарттықтың маңыздылығын көрсетеді. Егер сіз біреуден кішкентай көмек сұрасаңыз және ол сізді сыйласа, ол... Біреудің жанбасын жесең Өзіңнің ұшаңды сайла Бұл мақал-мәтелдің негізгі мағынасы - адалдықты сақтау және өзгенің мүлкіне көз тікпеу. Егер біреудің жақсы нәрсесін алғың келсе, өзіңнің қолыңдағы мүмкіндіктер... Күншілдің күнін итке берсін Мақал "Күншілдің күнін итке берсін" күншіл адамдардың өмірінде шынайы бақыт пен құндылықтардың жоқтығын көрсетеді және олардың өзімшіл әрекеттері түбінде өздері... Жақсы да болса — өз үйім, Жаман да болса — өз үйім, Бұл мақал-мәтел өз үйінің, отбасының және туған жердің маңыздылығын көрсетеді. Ол өз үйіңнің жағдайы қандай болса да, оның қадірін білуді және оны бағалауды нас... Алтыда тісім түсті, Алпыста ағайынға ісім түсті Бұл мақал адамның өмір кезеңдерін сипаттайды: балалық шақтағы өзгерістерді ("алтыда тісім түсті") және қартайғандағы туыстық жауапкершіліктерді ("алпыста ағайын... Қазанына қарай шөміші, Ағашына қарай жемісі Бұл мақал адамның әрекеттері мен олардың нәтижелері өзара байланысты екенін көрсетеді. Адамның қолындағы ресурстар мен қабілеттер оның жетістіктерін анықтайды.... Сыйласайық, Сырласайық, сыбайлас! Бұл мақал-мәтел қазақ халқының достық, сыйластық және өзара қолдау құндылықтарын білдіреді. "Сыйласайық" - құрмет көрсету, "Сырласайық" - сенімді қарым-қатынас... Әзірейіл барда, Жаным бар деме Бұл мақал-мәтел уақытша байлық пен өмірдің өткіншілігін еске салады. Ол адамдарға материалдық құндылықтарға тым берілмеуді және өмірдің кез келген сәтте өзгеруі... Туысы жақын жақын емес, Қонысы жақын — жақын Бұл мақал адамдар арасындағы қарым-қатынастарда физикалық жақындықтың маңыздылығын көрсетеді. Туыстар қаншалықты жақын болса да, алыста тұрса, күнделікті өмірде... Ойда, қырда той мен ас, Бөрісі ерке, иті мас Бұл мақал-мәтел қоғамдағы әлеуметтік теңсіздікті және бай мен кедей арасындағы айырмашылықты сынға алады. Байлар молшылықта өмір сүрсе, қарапайым халық олардың... Жақыныңды жат етсең Жатқа күлкі боласың Бұл мақал адамдар арасындағы қарым-қатынастың маңыздылығын көрсетеді. Жақындарыңды жат санасаң, олардан қолдау таппай, басқаларға күлкі боласың. Бұл өзара сыйла... Өзі қаңбақ болсын, Онда қандай салмақ болсын?! Бұл мақал адамның немесе нәрсенің ішкі құндылықтары жоқ болса, оның сыртқы беделі мен мәртебесінің маңызы жоқ екенін білдіреді. Ішкі байлық пен рухани құндылықт... Бір тойда екі жар жоқ Мақал "Бір тойда екі жар жоқ" белгілі бір орынға немесе мәртебеге тек бір адамның ие болатынын білдіреді. Бұл эксклюзивтілік пен монополияны, сондай-ақ үздіктік... Ертеңгі қонақ, шай ішер "Ертеңгі қонақ, шай ішер" мақалы асығыстықтың қажетсіздігін көрсетеді. Бұл сөз қонақжайлықты сақтай отырып, сабырлы болуға және істерді уақытымен орындауға шақы...