Пословицы о Туыс-туған, көрші-қолаң

Таудың басын көр де, Қасына барма Бұл мақал-мәтел адамдарға сақтық пен жауапкершілік туралы кеңес береді. Бірінші бөлігі қауіпті жағдайларды алыстан болжау керектігін, екінші бөлігі туысқандарме... Қонақ келсе — құт, Қарақшы келсе — жұт Мақал "Қонақ келсе — құт, Қарақшы келсе — жұт" қазақ халқының қонақжайлық пен бірлікке шақыруын бейнелейді. Бірінші бөлігі қонақтарды қарсы алудың береке мен жа... Бір ауылда мың туысың болғанша, Әр ауылда бір туысың болсын Бұл мақал-мәтелдің мағынасы адамдардың әртүрлі жерлерде достары мен таныстарының болу маңыздылығын көрсетеді. Бұл кең ауқымды әлеуметтік байланыстар адамның өмі... Тамағы тоқ, Көйлегі көк "Тамағы тоқ, көйлегі көк" мақал-мәтелі адамның материалдық жағынан жақсы қамтамасыз етілгенін білдіреді. Бұл адамның негізгі қажеттіліктері қанағаттандырылып, ө... Сыныққа — сылтау, Кереңге — мылқау Бұл мақал-мәтел адамның өз қателіктерін немесе кемшіліктерін мойындамай, оларды сыртқы себептермен ақтауға тырысатынын көрсетеді. Ол жауапкершіліктен қашуды жән... Әдепті келін — ауылдың көркі Бұл мақал-мәтел келіннің әдептілігі мен сыпайылығы арқылы бүкіл ауылдың көркіне айналатынын, яғни оның отбасындағы және қоғамдағы маңызды рөлін көрсетеді. Әдепт... Соңғы көш, алғашқы көштен Әудем жер ары қонады Бұл мақал шыдамдылық пен мұқият жоспарлаудың маңыздылығын көрсетеді. Соңғы көштің алғашқы көштен алысқа қонуы кеш кіріскеннің артықшылықтарын пайдалануға мүмкін... Тауда туып, таста өскен, Ағайыннан басқа өскен Бұл мақал адамның қиын ортада шыңдалып, мықты мінезге ие болатынын және туысқандардың қолдауы маңызды екенін көрсетеді. Үйінде не барын, Көршіңнен сұра Бұл мақал-мәтел адамның өзін-өзі бағалауда объективті бола алмайтынын, ал айналасындағы адамдардың, әсіресе көршілердің, оның қасиеттері мен мүмкіндіктерін жақс... Өз ауылымның түтіні түзу шықсын Бұл мақал туған жерге деген сүйіспеншілік пен оның тыныштығын, жақсылығын тілеуді білдіреді. Түтіннің түзу шығуы ауылдағы өмірдің тұрақтылығы мен бейбітшілігін... Қойдың басы — Құданың асы "Қойдың басы — Құданың асы" мақалы қарапайымдылық пен қанағатшылдықты дәріптейді. Бұл мақал адамның ең қарапайым нәрселерге де риза болып, шүкіршілік етуін, сон... Қатының жаман болса — бір қорлық, Атың шабан болса — бір қорлық, Бұл мақал-мәтел адамның өміріндегі әртүрлі қарым-қатынастардың маңыздылығын көрсетеді. Әйелдің жаман болуы жеке өмірдегі қиындықтарды білдіреді, жаман ат әлеуме... Той көкпармен қызықты, Ойын-сауық дос-жарыңмен қызықты Бұл мақал тойдың көкпар сияқты дәстүрлі ойындармен, ал ойын-сауықтың достармен бірге болғанда ерекше қызықты болатынын айтады. Ол қазақ қоғамындағы дәстүрлер ме... Ағайынға кәдірім жоқ, Бетімді көреді, Бұл мақал-мәтел адамның қоғамдағы және отбасындағы қадір-қасиетінің төмендігін көрсетеді. Ағайындар тек сыртқы келбетіне мән берсе, әйелі материалдық жағына ған... Ерінбеген, елекпен су ішеді "Ерінбеген, елекпен су ішеді" мақал-мәтелі еңбектің маңыздылығын көрсетеді. Ол нәтижеге жету үшін күш салу қажет екенін, ал еңбексіз ештеңеге қол жеткізу мүмкін... Бетің қисық болса, Айнаға өкпелеме! Бұл мақал-мәтел адамның сыртқы келбеті мен ішкі ниетінің маңыздылығын көрсетеді. "Бетің қисық болса, Айнаға өкпелеме" дегені – сыртқы кемшіліктер үшін айналаға... Өткелім саяз деме, Таяғыңды салып бойлат Бұл мақал-мәтел адамдарға кез келген әрекет немесе шешім қабылдамас бұрын мұқият ойлануға және дайындалуға кеңес береді. "Өткелім саяз деме, Таяғыңды салып бойл... Ағайын бірде араз, бірдетату Бұл мақал-мәтел туыстар арасындағы қарым-қатынастың өзгермелі екенін, кейде араздық, кейде татулық болатынын көрсетеді. Ол туыстық байланыстардың маңыздылығын е... Қадіріңді білгің келсе, Көршіңнен қарыз сұра Бұл мақал адамның қоғамдағы беделін және көршілерімен қарым-қатынасын бағалаудың жолын көрсетеді. Қарыз сұрау арқылы адамның сенімділігі мен әлеуметтік мәртебес... Ауыздың қайда екенін қол біледі, Ауылдың қайда екенін жол біледі Бұл мақал-мәтел адамның өмірлік қажеттіліктерін түсіну мен оларды қамтамасыз ету үшін тәжірибе мен білімнің маңыздылығын көрсетеді. Бірінші жолы қолдың ауызды қ... Қолының ебі бардың — Көршілеріне себі бар Бұл мақал адамның қабілеттілігі мен қоғамға пайдасын тигізу туралы айтады. "Қолының ебі бар" дегені – ісмер, іскер адамды білдіреді. Ал "Көршілеріне себі бар" д... Отты үрлей берсең, өшіресің, Көршіні күндей берсең, көшіресің Бұл мақал-мәтел адамдар арасындағы қарым-қатынастарда шамадан тыс қысым жасаудың немесе жағымсыз әрекеттердің кері әсерін тигізуі мүмкін екенін ескертеді. "Отты... Қырдағы қырман Ойдағы орман, Бұл мақал өмірдің шексіз мүмкіндіктері мен қуанышты сәттерін бағалау туралы. "Қырдағы қырман" еркіндікті, "Ойдағы орман" ішкі терең ойларды білдіреді. "Күнде то... Күбі де май, Күбінің түбі де май Бұл мақал молшылық пен байлықтың көптігін, барлық нәрсенің берекелі екенін білдіреді. Сонымен қатар, адамның өміріндегі жағдайларға қанағаттануын және қолда бар... Сыпайының үстінде шаң тұрмас Сақының көгенінде мал тұрмас Бұл мақал-мәтелдің негізгі мағынасы сыпайылық пен ұқыптылықтың, сондай-ақ жүйелі еңбектің маңыздылығын көрсетеді. Бірінші бөлігінде сыпайы адамның өмірінде тері... Көрген жерде ауыл бар "Көрген жерде ауыл бар" мақалы адамның өмірлік тәжірибесі мен білімі арқылы кез келген ортада өз орнын тауып, қоғаммен үйлесімді өмір сүре алатынын білдіреді. Б... Тірісінде сыйласқан Өлгенінде жыласады Бұл мақал адамдарды тірі кезінде сыйлап, құрмет көрсетуге шақырады. Өмірде бір-бірімізге қамқорлық пен сыйластық танытсақ, қайтыс болғанда өкініш пен қайғы азая... Адассаң, руыңмен адас Мақал "Адассаң, руыңмен адас" адамның қиын жағдайда өз руластарына, туыстарына сүйену қажеттігін көрсетеді. Бұл қазақ қоғамындағы рулық байланыстар мен отбасыны... Атыңды сат, тоныңды сат, Жатарыңда бір тойып жат Бұл мақал адамның материалдық құндылықтардан гөрі денсаулық пен ішкі тыныштықты жоғары қою керектігін ескертеді. "Атыңды сат, тоныңды сат" деген тіркес арқылы,... Төрдегі күлсе, Есіктегі ыржияды Бұл мақал адамдар арасындағы өзара әсерді көрсетеді: басшы немесе беделді адам көңілді болса, оның айналасындағылар да сол көңіл-күйге ілеседі.