Пословицы о Туыс-туған, көрші-қолаң

Алғанға бар, Бергенге жоқ Бұл мақал өз пайдасын ғана ойлап, тек алуға ұмтылатын, бірақ беруге құлықсыз адамдарды сынайды. Ол қарым-қатынаста әділеттілік пен өзара көмек көрсету қажеттігі... Күнде келсе, күйеу жаман, Жымысқы болса, жиен жаман Бұл мақал-мәтел отбасылық және туыстық қарым-қатынастардағы шектен тыс әрекеттердің теріс салдары туралы ескертеді. "Күнде келсе, күйеу жаман" дегені күйеу адам... Анамды жақсы көргендіктен Келісін түйдім Бұл мақал-мәтел отбасына және туған жерге деген сүйіспеншілік пен құрметті білдіреді. Алғашқы бөлігі анаға деген махаббатты, ал екінші бөлігі туған жерге деген... Ағайын барыңда Аузыңды жалайды, Бұл қазақ мақалы ағайын-туыстардың екіжүзділігін көрсетеді. Адамның жағдайы жақсы кезде бәрі жанында болып, қолдау көрсеткендей болады. Ал қиындыққа тап болғанд... Қонақ келсе, ет қызарар, Ет қызармаса, бет қызарар Бұл мақал қонақжайлылықтың маңызын көрсетеді: қонақты жақсы қарсы алып, лайықты құрмет көрсету керек, әйтпесе үй иесі ұялады. Әділ айтсаң, Ағайынға жақпайсың, Бұл мақал-мәтел адамдарға шындықты немесе әзілді айту кезінде сақ болуды ескертеді. Әділ сөйлесең, туыстарың ренжуі мүмкін, ал әзіл айтсаң, айналаңдағы адамдарғ... Әр үйдің өз қонағы бар Мақал "Әр үйдің өз қонағы бар" қазақ халқының қонақжайлылығы мен әр отбасының өзіндік ерекшелігін білдіреді. Бұл қонақ күту дәстүрінің маңыздылығын, әр үйдің ер... Үйі бірдің — күйі бір "Үйі бірдің — күйі бір" мақалы ортақ мақсат пен ынтымақтастықтың маңызын білдіреді. Ол отбасы немесе қоғамдастық мүшелерінің бірлігін, ортақ мүдделерін және өза... Дастарқанда нан жоқ — Тамақта мән жоқ Бұл мақал-мәтел нанның қазақ мәдениетіндегі маңызды рөлін көрсетеді. Нан – тек қана азық емес, ол дастарқанның, отбасының және өмірдің берекесінің символы. Нанс... Ардагер аға алдыңда тұрсын, Әдепті іні артыңда тұрсын Бұл мақал-мәтел үлкендерді құрметтеп, олардың тәжірибесінен үйренудің және кішілерге үлгі болудың маңызын көрсетеді. Ол ұрпақтар арасындағы сыйластық пен әдепті... Балалығыңды сағынсаң, Нағашыңа бар Бұл мақал адамның өміріндегі екі түрлі кезеңді еске алуға шақырады. Балалық шақты сағынсаң, нағашыңа бару арқылы сол кезеңдегі қамқорлық пен мейірімділікті еске... Сұмырай келсе — су қат. Ашаршылық келсе — ағайын жат Бұл мақал-мәтел адамдардың қиын жағдайлардағы мінез-құлқын көрсетеді. "Сұмырай келсе — су қат" дегенде, кішігірім қиындықтарда адамдардың бір-біріне қолдау көрс... Ақылы елден артылған, Ақылық болса, бір мақтан Бұл қазақ мақал-мәтелі адамның жеке ақыл-ойы мен отбасының әлеуметтік мәртебесін бағалауды білдіреді. Бірінші бөлімде адамның ақылдылығы мен даналығы мақтанышты... Көрші көршімен Базарда көрісер "Көрші көршімен базарда көрісер" мақалы көршілер арасындағы қарым-қатынастың маңыздылығын білдіреді. Бұл қарым-қатынас тек үйлердің жақындығымен шектелмей, әлеу... Түбі бірге тебісер де табысар Мақал "Түбі бірге тебісер де табысар" адамдардың әртүрлі жолдармен жүріп, ақырында бірлікке және ортақ мақсатқа жететінін білдіреді. Бұл қазақ халқының бірлік п... Үйіңе қонақ келсін, Алыстан сұрап келсін Бұл мақал қонақжайлылықтың маңыздылығын көрсетеді, қонақтарды қарсы алу арқылы әлеуметтік байланыстарды нығайтуға және мәдени алмасуға ықпал етеді. Жаяу қонақ, жайласып ұйықтайды Мақал "Жаяу қонақ, жайласып ұйықтайды" қазақ халқының қонақжайлылық дәстүрін сипаттайды. Ол қонаққа, тіпті кедей немесе жаяу келген қонаққа да, жайлы жағдай жас... Туғаныңмен туыспасаң Кең дүниеге сыйыспайсың Бұл мақал туыстық қарым-қатынастың маңыздылығын көрсетеді. Егер туған-туыстарыңмен жақсы қарым-қатынас орнатпасаң, қоғамда да өз орныңды табу қиын болады дегенд... Қонымды киіміңді өзің ки, Айналып қарасын көргендер, Бұл мақал-мәтел адамның өзін-өзі құрметтеуі және қоғамдағы беделін сақтау үшін сыртқы келбетіне мән беру керектігін, сондай-ақ қонақжайлылықты көрсетіп, қонақта... Ауылдас, Ауылдаспен қауымдас Бұл мақал көршілік пен ынтымақтастықтың маңыздылығын атап көрсетеді, яғни ауылдас адамдардың бір-бірімен тығыз байланыста болып, өзара көмек көрсетуі қажеттігін... Үйлері қоңыр екен деп, Көп ауылдан кетпеңіз Бұл мақал-мәтел адамдарға сыртқы көрініске алданып, асығыс шешім қабылдамауды ескертеді. Ол ішкі мазмұн мен мәнге назар аударудың маңызды екенін көрсетеді. Ақ п... Қожасы жуас үйдің қонағы билейді Мақал "Қожасы жуас үйдің қонағы билейді" үй иесінің жұмсақ мінезі жағдайында қонақтардың билік жүргізіп кететінін білдіреді. Бұл өз кеңістігіңде бедел мен сенім... Табақ тартқан Тамақ сұрамайды Бұл мақал қонақжайлық пен жомарттықты бейнелейді, яғни қонаққа тамақ ұсыну – өздігінен жасалатын, сұраныссыз әрекет. Шай ішіп үйренген, Қымыз деп қыстамайды Бұл мақал адамдардың өз тәжірибелері мен әдеттеріне сай таңдаулар жасайтынын және әркімнің таңдауын құрметтеу керектігін білдіреді. Шай мен қымыз арқылы мәдение... Тұзсыз тамақ піссе де, Тұздықсыз тамақ піспейді Бұл мақал-мәтел өмірдегі маңызды нәрселердің маңыздылығын көрсетеді. Тұзсыз тамақ - өмірдегі қажетті элементтер, ал тұздық - өмірдің мәнін арттыратын негізгі құ... Қожасына қарай — үйі, Қонағына қарай — сыйы Бұл мақал қазақ қоғамындағы қонақжайлылық пен адамның жеке басының мәнділігін көрсетеді. Біріншіден, үй иесінің сипаты оның үйінің жағдайынан көрінеді. Екіншіде... Не еріншек өлер, Не келіншек өлер Бұл мақал-мәтел еріншектік пен жауапсыздықтың теріс салдарын көрсетеді. Ол адамның әрекетсіздігі мен жауапкершіліксіздігі өмірдің мәнін жоғалтуға әкелетінін еск... Үй болған соң, Белбау да керек, Бұл мақал өмірде тепе-теңдіктің маңызын көрсетеді. "Үй" тұрақтылықты білдірсе, "белбау" мен "желбау" қажеттіліктер мен функцияларды көрсетеді. "Белбау" тұрақтыл... Той шашуымен қызық Мақал "Той шашуымен қызық" қазақ халқының мерекелік дәстүрлерін сипаттай отырып, уақытша қуаныштардың өтпелі екенін, материалдық және рухани құндылықтар арасынд... Шаш — бастың көркі Тұз — астың көркі Мақал "Шаш — бастың көркі, Тұз — астың көркі" адамның сыртқы келбеті мен ас дәмінің маңыздылығын көрсетеді. Шаш адамның көркі мен денсаулығын білдірсе, тұз асты...