188 proverbs

Proverbs about Ата-ана, ұл мен қыз

Баласы бардың өңі ойнар, Балтасы бардың қолы ойнар Бұл мақал-мәтел отбасы мен еңбектің маңызын көрсетеді. "Баласы бардың өңі ойнар" дегені бала арқылы ата-ананың өмірі мәнді әрі қуанышты болатынын білдіреді. "Ба... Аналы баланың аузы ойнайды, Атасыз баланың көзі ойнайды Бұл мақал-мәтел ата-ананың баланың өміріндегі маңызды рөлін көрсетеді. Анасының қамқорлығындағы бала қуанышты және эмоционалды ашық болады, ал әкесінің жоқтығы... Бесік баласы Бес түлейді Мақал "Бесік баласы Бес түлейді" баланы бесіктен бастап тәрбиелеу арқылы оның бойына бес негізгі қасиетті сіңірудің маңыздылығын білдіреді. Бұл қасиеттер: денса... Атасы тұрып, ұлы сөйлегеннен без, Анасы тұрып, қызы сөйлегеннен без Бұл мақал-мәтел үлкендерді құрметтеу мен олардың тәжірибесін бағалаудың маңыздылығын көрсетеді. Ұрпақтар арасындағы сыйластық пен әдептілікті сақтауды насихатта... Бесіктен түскен бөпеге Есікке дейін ен дүние Бұл мақал-мәтел бала кезіндегі тәрбиенің өмір бойына әсер ететінін білдіреді. Алты жасар бала атқа мінсе, Алпыстағы шал Бұл мақал-мәтел жас балаға үлкендердің қамқорлығы мен қолдауын білдіреді. Ол үлкендердің өмірлік тәжірибесін жас ұрпаққа беру міндетін көрсетеді. Ата баласының Ат меңіндей белгісі болады Бұл мақал-мәтел ата мен бала арасындағы генетикалық және рухани байланысты білдіреді. Ол ата-ананың балаларына беретін тәрбиесі мен мінез-құлықтарының, сондай-а... Анаңа ауыр сөз айтпа! Атыңа ауыр жүк артпа! Бұл мақал-мәтел адамның жауапкершілігі мен мейірімділігін көрсетеді. "Анаңа ауыр сөз айтпа" – анаға деген құрмет пен махаббатты білдіреді, оның еңбегін бағалауд... Бала күлкіге тоймас, Болбыр ұйқыға тоймас Бұл мақал балалық және жасөспірімдік кезеңдердегі қажеттіліктерді сипаттайды. "Бала күлкіге тоймас" — балалардың ойын мен күлкіге құмарлығын көрсетеді, ал "Болб... Атаңа не қылсаң, Алдыңа сол келер Бұл мақал ата-анаға көрсеткен қарым-қатынасыңның өзіңе қайтып келетінін ескертеді. Яғни, ата-анаңа жасаған жақсылығың немесе жамандығың болашақта өз өміріңде кө... Теңін тапсаң — тегін бер Бұл мақал адамдарға лайықты адамға немесе жағдайға өз ресурстарыңды тегін ұсынуға кеңес береді, яғни дұрыс таңдаулар жасауға және әділдік пен қайырымдылықты сақ... Ата — бәйтерек, Бала – жапырақ Бұл мақал-мәтел ата-бабаның отбасы мен қоғамдағы рөлін және ұрпақтар арасындағы байланысты сипаттайды. Ата "бәйтерек" ретінде бейнеленіп, отбасындағы тұрақтылық... Ұлыңды өзің жөнге салмасаң, Өмір тезге салады Бұл мақал ата-ананың бала тәрбиесіндегі жауапкершілігін көрсетеді. Егер ата-ана баласын дұрыс тәрбиелемесе, өмір оны қатаң сынақтар арқылы үйретеді. Ұл - қоныс, Қыз - өріс Бұл мақал қазақ халқының дәстүрлі отбасылық құрылымындағы ұл мен қыздың рөлін сипаттайды. "Ұл - қоныс" ұл баланың отбасында қалып, ата-баба дәстүрін жалғастырат... Отаулап берген қыздың Отын, суы аз болмас Бұл мақал-мәтел қыз баланың тәрбиесі мен оның жаңа отбасындағы рөлінің маңызын көрсетеді. Отаулап берген қыз жақсы тәрбиеленіп, жаңа шаңырақта отбасының негізгі... Итпен ойнасаң — үрерсің, Баламен ойнасаң — күлерсің Бұл мақал адамдардың қоршаған ортасынан қалай әсер алатынын көрсетеді. Итпен ойнасаң, оның мінезі саған әсер етіп, агрессивті боласың. Баламен ойнасаң, оның қуа... Атаға тартып ұл тумас, Анаға тартып қыз тумас Бұл мақал-мәтел ұрпақтың ата-анасына толық ұқсамауы мүмкін екенін, әр адамның өзіндік ерекшелігі бар екенін білдіреді. Ол адамның өзіндік жолын табуға, жеке қас... Ұлдан туғанның ұлығы жоқ, Қыздан туғанның қиығы жоқ Бұл мақал-мәтел ұл мен қыз балалардың тең маңыздылығын көрсетеді. Ұл балалар әулеттің жалғасы ретінде, ал қыз балалар отбасы мен қоғамда ерекше рөл атқарады. Ма... Үй баласымен базарлы, Қонағымен ажарлы Бұл мақал отбасы мен қонақжайлылықтың маңызын көрсетеді. "Үй баласымен базарлы" дегені отбасы мүшелерінің бірлігі мен еңбегі үйдің жағдайын жақсартатынын білдір... Өз балаң, Өзекке тепсең де кетпейді; Бұл мақал-мәтел ата-ананың өз баласына деген мызғымас байланысын және басқаның баласын тәрбиелеудегі шектеулерді сипаттайды. Өз балаңыз қандай жағдай болмасын с... Бала — Ананың бауыр еті, көз нұры Бұл мақал-мәтел ана мен бала арасындағы ерекше және шексіз махаббатты білдіреді. "Бауыр еті" ананың баласына деген жанашырлығы мен қорғаштауын көрсетсе, "көз нұ... Ұл туғанға — Күн туған Мақал-мәтел "Ұл туғанға — Күн туған" қазақ қоғамында ұл баланың дүниеге келуінің отбасы үшін үлкен қуаныш пен жарқын болашақтың нышаны екенін білдіреді. Бұл ұлд... Атадан жақсы ұл туса, Есіктегі басын төрге сүйрер Бұл мақал ұрпақ тәрбиесінің отбасы мен әулет беделіне әсерін көрсетеді. Жақсы тәрбиеленген ұл отбасының абыройын арттырады, ал нашар тәрбиеленген ұл оны төменде... Ана алақанының аясы — Ақ шынардың саясы Бұл мақал-мәтел ана махаббаты мен қамқорлығының бала үшін үлкен маңызын көрсетеді. Ана алақанының жылуы мен қорғанышы балаға рухани және физикалық қолдау береді... Жақсы қыздың жасауын Жақын-жаран жасайды Бұл мақал-мәтел қыз баланың тәрбиесі мен қоғамдағы мәртебесінің маңыздылығын көрсетеді. Жақсы тәрбиеленген, құрметке ие қыздың ұзату тойын жақындары мен туыстар... Немере етін жеп, сүйегін береді Мақал "Немере етін жеп, сүйегін береді" адамдардың өз ұрпақтарының еңбегі мен мүмкіндіктерін өз пайдасына пайдаланып, оларға тиісті қамқорлық пен мейірімділік к... Қыз «қуыршақ» дейді, Бала «құлыншақ» дейді Бұл мақал қыз балалар мен ер балалардың қызығушылықтарының әртүрлілігін көрсетеді. Қыздар қуыршақпен ойнап, ана рөліне дайындалса, ұлдар құлыншақпен ойнап, баты... Мал балада қалды, Бай далада қалды Бұл мақал-мәтел материалдық байлықтан гөрі рухани құндылықтар мен жақсы тәрбиеленген ұрпақтың маңызды екенін көрсетеді. "Мал балада қалды" дегені – бала тәрбиес... Бала — бауыр, Дос — тамыр Бұл мақал-мәтел баланың отбасы үшін қаншалықты маңызды екенін және достық қарым-қатынастың өмірдегі рөлін көрсетеді. "Бала — бауыр" дегенде, бала отбасының ажыр... Атаңда болғанша, Алақаныңда болсын Бұл мақал өз еңбегіңмен тапқанды бағалауға және өз күшіңе сенуге үндейді. Ол ата-бабадан қалған мұраға емес, өз қолыңмен жасаған нәрсеге сүйену маңызды екенін к...