Proverbs about Қонақ, Қонақжайлылық

Жаман үйдің қонағы билейді "Жаман үйдің қонағы билейді" деген мақал үй иесінің беделі мен тәртіптің жоқтығынан қонақтардың өздерін еркін ұстап, билік жүргізуіне мүмкіндік барын білдіреді.... Қонақ бір күн қонса — құт, Екі күн қонса — жұт Бұл мақал қонақжайлылықтың шегі мен өлшемін көрсетеді. Бірінші күні қонақтың келуі үйге құт әкелсе, екінші күні оның ұзақ қалуы үй иелеріне қиындық тудыруы мүмк... Қонаққа «кел» демек бар, «кет» демек жоқ Бұл мақал-мәтел қазақ халқының қонақжайлығын көрсетеді. Қонақты қуана қарсы алып, оны кетуге асықтырмау керек дегенді білдіреді. Қонақ келсе құт келер "Қонақ келсе құт келер" мақал-мәтелі қазақ халқының қонақжайлылық дәстүрін көрсетеді. Оның мағынасы қонақты қарсы алу арқылы үйге береке, бақыт және жақсы қарым... Қонақ - қонған жеріне ауыр, Тас - түскен жеріне ауыр Мақал "Қонақ - қонған жеріне ауыр, Тас - түскен жеріне ауыр" қонақтың үй иесіне ыңғайсыздық тудырмауы керектігін және екі жақтың да әдеп пен жауапкершілікті сақ... Қырықтың бірі - қыдыр Мақал "Қырықтың бірі - қыдыр" адамдар арасында ерекше қасиеттері мен қабілеттері бар тұлғалардың болатынын білдіреді. Бұл адамдар қиындықтарда қолдау көрсетіп,... Келгенше қонақ ұялар, Келген соң үй иесі ұялар Бұл мақал-мәтел қонақ пен үй иесінің өзара ұялшақ сезімдерін сипаттайды. Қонақ келгенше ұялып, қалай қарсы алынатынын ойласа, келген соң үй иесі қонаққа лайықты... Құтты қонаққа — тәтті тамақ. Жақсы болса алғаның, Берілген мақал-мәтел қонақжайлылықтың және жақсы мінездің маңыздылығын көрсетеді. "Құтты қонаққа — тәтті тамақ" жолы қонақтарды құрметтеу және оларға жақсы көңі... Шақырмаған қонаққа шайдан артық тамақ жоқ Бұл мақал-мәтелдің мағынасы: шақырылмаған қонаққа тек шай берілетіні, яғни күтпеген қонаққа дайындықсыз жағдайда тек қарапайым қонақасы ұсынылатыны туралы ескер... Шақырғанға бармасаң, шақырғанға зар боларсың Бұл мақал адамдарға қарым-қатынас пен әлеуметтік байланыстарды сақтаудың маңыздылығын ескертеді. Егер шақырған жерге бармасаңыз, кейін сізге де ешкім шақырмауы... Жолаушыны сусындатпай тұрып Бұйымтайын сұрама Бұл мақал жолаушының негізгі қажеттіліктерін қанағаттандырмай тұрып, оның өтінішін сұрамау керектігін айтады. Ол қонақжайлық пен өзгелерге деген құрметтің маңыз... Қонақ жаман болса, Үй иесі қыдырады Бұл мақал-мәтел қонақ пен үй иесінің қарым-қатынасына негізделген. Егер қонақ немесе үй иесі жаман мінез көрсетсе, екіншісі өзін ыңғайсыз сезініп, сол жерден ке... Қонағын сыйласа төрге шық дейді Мақал "Қонағын сыйласа төрге шық дейді" қазақ халқының қонақжайлылық пен құрмет көрсету дәстүрін айқындайды. Төрге шығару қонаққа деген ең жоғары сыйластықты бі... Жаяу қонақ тыныш ұйықтар Мақал "Жаяу қонақ тыныш ұйықтар" адамның өз күшімен еңбек етіп, адал жолмен жеткен жетістіктері арқылы рухани тыныштық пен денсаулыққа қол жеткізетінін білдіред... Қонақты сөзбен тойғыза алмайсың Бұл мақал қонақжайлылықтың тек сөзбен емес, іс жүзінде көрсетілуі керектігін білдіреді. Қонақты жақсы қарсы алып, дәмді ас-су ұсыну маңызды екенін айтады. Қонағы көп үйдің баласы тоқ Бұл мақал қазақ халқының қонақжайлылық пен ұжымшылдықты жоғары бағалайтынын көрсетеді. "Қонағы көп үйдің баласы тоқ" деген сөз қонақтарды жиі қабылдайтын үйдің... Сойса қозы өледі, соймаса езі өледі Бұл мақал-мәтел қиын шешімдер мен қайшылықты жағдайларды сипаттайды, онда қандай шешім қабылдасаңыз да, белгілі бір шығын болады. Ол таңдаудың салдарын мұқият е... Сыпайының итіне кет дегенің — өзіңе кет дегенің Бұл мақал сыпайы адамдарға және олардың жақындарына құрмет көрсету керектігін ескертеді. Егер сыпайы адамның итіне "кет" десең, бұл сол адамға құрметсіздік таны... Қонағым, жүре тоярсың Бұл мақал қазақ халқының қонақжайлығын және қонаққа деген құрметін білдіреді. Қонақты мәжбүрлемей, оның өз еркімен тойып, қанағаттануына мүмкіндік беру арқылы қ... Қыдырлы қонақ қыдырып келер, Қыдыры артынан шұбырып келер Бұл мақал қонақжайлылық пен жомарттықтың маңыздылығын көрсетеді. Қыдырлы қонақ үйге береке әкеледі, ал оның артынан жақсылықтар мен бақыт келеді. Қонақты құрмет... Қонақ асын тәңірі өтейді, Келемін десе, ықыластық, Бұл мақал-мәтел қонақжайлылықтың маңызын және қонақтың еркіндігін құрметтеуді білдіреді. "Қонақ асын тәңірі өтейді" — қонаққа көрсетілген құрметтің қайтарымы бо... Қонағын сыйламаған баласын ұрады, Я үйін сыпырады Бұл мақал-мәтел қазақ мәдениетіндегі қонақжайлықтың маңыздылығын көрсетеді. Ол қонаққа дұрыс көңіл бөлмеген адамның отбасында немесе үйінде тәртіпсіздікке әкелу... Құтты қонақ келсе, Қой егіз табады Бұл қазақ мақал-мәтелі қонақтардың үй иесіне әкелетін әсерін сипаттайды. "Құтты қонақ келсе, Қой егіз табады" дегені – жақсы ниетпен келген қонақтың үйге береке... Үй-іші толған жансың, Бір-біріне мейман жансың Бұл мақал-мәтел отбасы ішіндегі сыйластық пен бірліктің маңызын көрсетеді. "Үй-іші толған жансың" - үйде өзіңді толыққанды сезіну, ал "Бір-біріне мейман жансың"... Қонақ көзінше итіңе де кет деме Мақал "Қонақ көзінше итіңе де кет деме" қонақжайлық пен құрметті білдіреді. Ол қонақтардың алдында тіпті үй жануарларына да сыпайы болу керектігін, жалпы қонаққ... Қонақ мықты болса, қожасын билейді Бұл мақал қонақтың ықпалды болған жағдайда қожайынға әсер етіп, билік жүргізуі мүмкін екенін білдіреді. Ол қонақжайлық дәстүрлерін, қонақтың орнын және қарым-қа... Иесін сыйлағанның итіне сүйек сал Мақал "Иесін сыйлағанның итіне сүйек сал" адамдарға құрмет көрсеткенде, олардың жақындарына да жақсы қарым-қатынас жасау керектігін білдіреді. Бұл өзара сыйласт... Атың барда жер таны, Асың барда ел таны Бұл мақал-мәтел адамның әлеуметтік және материалдық жағдайының оның өміріне және қоғамдағы орнына әсерін сипаттайды. "Атың барда жер таны" бөлімі адамның беделі... Қонақасы қазақтың бөлінбеген еншісі Мақал «Қонақасы қазақтың бөлінбеген еншісі» қазақ халқының қонақжайлық дәстүрін сипаттайды. Бұл дәстүр бойынша, қонаққа құрмет көрсету және оны барынша жақсы қа... Қонаққа барсаң, нәпсіңді тый "Қонаққа барсаң, нәпсіңді тый" мақалы әдептілік пен кішіпейілдікке шақырады, яғни қонақта өзіңді ұстамды, тәртіпті ұстау керектігін ескертеді.