Аудио ертегі тыңдату баланың тіліне қалай әсер етеді? Психологтар не дейді

Балаңыз планшетке немесе телефонға «жабысып» алды ма? Мультфильмді тоқтатқыңыз келеді, бірақ балтырыңыз батпай ма? Сонда аудио ертегі — сізге арналған жауап.

Бірақ шынымен де аудио ертегі пайдалы ма, әлде тек ата-аналардың жайлылығы үшін ойлап табылған нәрсе ме? Психологтар мен мамандардың пікіріне сүйене отырып, осы сұраққа жауап іздейміз.

Ертегі тыңдаған бала мен мультфильм көретін баланың айырмашылығы

Бұл мәселені психологтар бірнеше рет зерттеген. Нәтижелер бір нәрсені анық көрсетеді: аудио ертегі мен мультфильм баланың миына мүлдем басқаша әсер етеді.

Мультфильм кезінде бала дайын бейнені қабылдайды — ойлауды, қиялдауды қажет етпейді. Ал аудио ертегі тыңдаған кезде бала:

• Кейіпкерлерді өз қиялында өзі «сурет салады»
• Дыбыс интонациясынан эмоцияны ажыратуды үйренеді
• Сөздік қорын белсенді режимде толықтырады
• Зейінін ұзақ ұстауға жаттығады

Зерттеушілер баланың кітап оқуын немесе аудио тыңдауын мультфильммен алмастырмау керек екенін бірауыздан айтады — себебі бұл мидың әртүрлі аймақтарын дамытады.

4 айдан бастап тыңдатуға болады — маман пікірі

Балалар клиникалық психологы Айнұр Алдашева айтуынша, сәбиге 4–6 айлық кезінен бастап ертегі тыңдату пайдалы. Себебі:

Бала анасының артикуляциясын көреді, интонациясын естиді. Бұл оның тілінің ерте шығуына өте жақсы әсер етеді.

Яғни ертегі тыңдату — тек үлкен балаларға арналған нәрсе емес. Нәресте кезінен бастап тілдің дамуына іргетас қалайды.

Жас топтары бойынша:

0–2 жас Қарапайым, қысқа, қайталаулы 3–5 минут

3–5 жас Жануарлар, қазақ халық ертегілері 7-10 минут

6–8 жас Тәрбиелік, батырлар туралы 10–15 минут

9–12 жас Күрделі сюжет, аңыздар 15–20 минут

Аудио форматының кітаптан артықшылығы

«Ертегіні кітаптан оқыған жақсы емес пе?» деген сұрақ заңды. Шын мәнінде, аудио форматтың өзіндік ерекше артықшылықтары бар:

1. Ата-ана болмаса да тыңдай алады. Үй жұмысы, асүй — сіз бос болмаған кезде де бала ертегімен бірге болады.

2. Дұрыс интонация мен дикция. Кәсіби дауыс актерлары немесе диктор оқыған ертегіде бала сөздердің дұрыс айтылуын, дауыс екпінін естиді — бұл тілдің дамуына тікелей ықпал етеді.

3. Көздерге демалыс. Планшет пен телефоннан шаршаған балаларға аудио ертегі — экрансыз баламалы мазмұн.

4. Ұйқы алдындағы ең жақсы серік. Педиатрлар ұйықтаудан 30–40 минут бұрын экранды толық өшіруді ұсынады. Аудио ертегі — осы уақытты толтыратын ең тиімді жол.

Қандай ертегіні тыңдатуға болмайды?

Бұл сұрақ та маңызды. Психологтардың кеңесі бойынша:

• Қорқынышты кейіпкерлері бар ертегілер (жезтырнақ, жалмауыз кемпір) — ұйқы алдында тыңдатпаңыз, себебі 3–7 жасар балаларда түнгі қорқыныш туғызуы мүмкін
• Жасына сай емес күрделі ертегілер — бала түсінбесе, тыңдауды тоқтатады
• Өте ұзақ, үзіліссіз аудио — зейін шашыраңқылығын туғызады

Ең дұрысы — баланың жасына қарай таңдалған, анық дикциямен жазылған, қазақша ертегілер.

Аудио ертегінің тілге тигізетін 5 нақты пайдасы

Зерттеулер мен мамандар пікірін жинақтасақ:

1. Сөздік қорды кеңейтеді — бала жаңа сөздерді контекст арқылы табиғи жолмен меңгереді
2. Тілдің ерте шығуына ықпал етеді — 4 айдан бастап фонематикалық есту дамиды
3. Концентрацияны арттырады — визуалсыз тыңдау зейінді ұзақ ұстауды үйретеді
4. Эмоционалдық интеллектті дамытады — кейіпкерлердің жағдайларын түсіну арқылы эмпатия қалыптасады
5. Қазақ тілін табиғи жолмен үйретеді — орысша ортада өсетін балалар үшін ерекше маңызды

Ertegiler.kz-те баланыңыздың жасына сай ертегі табыңыз

Ertegiler.kz платформасында 500-ден астам қазақша аудио ертегі жинақталған — баланың жасына, мінезіне және уақытына қарай таңдауға болады.

Жас топтары бойынша іздеңіз:

• 0–3 жас арналған ертегілер
• 3–6 жас арналған ертегілер
• 6–12 жас арналған ертегілер

Немесе тікелей тыңдау бетіне өтіп, баланыздың сүйікті ертегісін қазір іске қосыңыз.

Тегтер: аудио ертегі, балаларға ертегі тыңдату, баланың тілін дамыту, қазақша ертегі, ертегі тыңдату пайдасы, балалар психологиясы